Розьніца паміж вэрсіямі «Танзанія»

6981 байт дададзены ,  1 год таму
→‎Гісторыя: крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Tanzania?oldid=875336766
д (артаграфія)
(→‎Гісторыя: крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Tanzania?oldid=875336766)
 
== Гісторыя ==
Першапачаткова тэрыторыю сучаснай Танзаніі насялялі народы, роднасныя [[бушмэны|бушмэнам]] і гатэнтотам, якія займаліся паляваньнем і зьбіральніцтвам. Затым у 1-м тысячагодзьдзі да н. э. з Этыёпскага нагор’я прыйшлі кушыцкія плямёны. Да пачатку н. э. прыйшлі плямёны [[банту]]. Прыкладна ў сярэдзіне 1 тысячагодзьдзя н. э. на ўзьбярэжжы сучаснай Танзаніі зьявіліся пэрсыдзкія гандляры, а затым — арабскія. Менавіта тады склалася новая этнічная супольнасьць — суахілі. Яе склалі мясцовыя прыбярэжныя плямёны і прышэльцы з [[Іран]]у, Арабіі, а таксама зь [[Індыя|Індыі]].
 
У 1840 годзе [[аман]]скі султан [[Саід бін Султан]] перанёс сваю сталіцу з Арабійскага паўвостраву ў Занзыбар. У гэты час Занзыбар стаўся цэнтрам арабскага гандлю рабамі<ref>[https://web.archive.org/web/20141006131931/http://www.britannica.com/blackhistory/article-24157 «Slavery»]. Encyclopædia Britannica.</ref>. Ад 65 да 90% насельніцтва Занзыбару апынуліся пад прыгнётам<ref>[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/548305/slavery/24157/Slave-societies «Slave societies»]. Encyclopædia Britannica.</ref>. Адзін з самых сумна вядомых гандляроў рабамі на ўзбярэжжы Усходняй Афрыкі таго часу быў [[Тыпу Тып]], які сам быў унукам вызваленнага з прыгнёту афрыканскага раба. У 1890-х гадох рабства было адмененае<ref>[https://www.enchantingtravels.com/travel-blog/zanzibar-map-history «On The Zanzibar Map: Spices, Slaves And A Bit Of History»]. Enchanting Travels.</ref>.
Прыкладна ў сярэдзіне 1 тысячагодзьдзя н. э. на ўзьбярэжжы сучаснай Танзаніі зьявіліся пэрсыдзкія гандляры, а затым — арабскія. Менавіта тады склалася новая этнічная супольнасьць — суахілі. Яе склалі мясцовыя прыбярэжныя плямёны і прышэльцы з [[Іран]]у, Аравіі, а таксама зь [[Індыя|Індыі]].
 
У канцы XIX стагодзьдзя [[Нямецкая імпэрыя]] захапіла рэгіёны, якія на сёньня ўтвараюць мацерыковую частку Танзаніі і ўключыла іх ў склад [[Нямецкая Ўсходняя Афрыка|Нямецкай Усходняй Афрыцы]]. Аднак, параза Нямеччыны ў [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайне]] вымусіла краіну саступіць гэтую тэрыторыю супернікам. Вярхоўная рада [[Парыская мірная канфэрэнцыя|Парыскай мірнай канфэрэнцыі]] 1919 году ўсе нямецкія тэрыторыі перадала [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] 7 траўня 1919 году, не зважаючы на настойлівыя пярэчаньні з боку [[Бэльгія|Бэльгіі]]. Брытанскі каляніяльны сакратар, [[Альфрэд Мілнэр]] і бэльгійскі паўнамоцны міністар [[П’ер Орт]] пасьля перамоваў падпісалі ангелька-бэльгійскага пагадненьне ад 30 траўня 1919 году, паводле якога частка былой нямецкай калёніі [[Руанда—Урундзі]] была перададзена Бэльгіі<ref name="Louis">William Roger Louis (2006). [https://books.google.com/books?id=NQnpQNKeKKAC&pg=PA246 «Ends of British Imperialism: The Scramble for Empire, Suez, and Decolonization»]. I.B. Tauris. {{ISBN|9781845113476}}.</ref>. Рада мірнае канфэрэнцыі ратыфікавала гэтае пагадненьне 7 жніўня 1919 году. 12 ліпеня 1919 году камісія вырашыла, што невялікі [[Трыкутнік Кіёнга]] на поўдзень ад ракі [[Рувума]] будзе перададзены на карысьць [[Партугалія|Партугаліі]]<ref name="Louis"/>. Камісія разважыла, што Нямеччына фактычна прымусіла Партугалію саступіць гэты трохкутнік у 1894 годзе<ref name="Louis"/>. [[Вэрсальская мірная дамова 1919 году|Вэрсальская дамова]] была падпісаная 28 ліпеня 1919 году, але набыла моц толькі 10 студзеня 1920 году. У гэты дзень былая нямецкая тэрыторыя была афіцыйна перададзена на карысьць Вялікабрытаніі, Бэльгіі і Партугаліі. Менавіта ў гэты час мацерыковая частка, што адыйшла да Брытаніі, атрымала назву Танганьіка.
Краіна ўзьнікла ў [[1964]] годзе ў выніку злучэньня Танганьікі (незалежнай з [[1961]] году) і [[Занзыбар]]у (незалежнага з [[1963]] году), як Аб’яднаная Рэспубліка Танганьікі і Занзыбару, а з кастрычніка 1964 году як Аб’яднаная Рэспубліка Танзаніі, удзельнік [[ААН]]. Першым прэзыдэнтам Танзаніі стаў прэзыдэнт Танганьікі Дж. Ньерэрэ, адзным з двух віцэ-прэзыдэнтаў — прэзыдэнт Занзыбару, А. Карумэ (пасьля яго забойства ў [[1972]] годзе — А. Джумбэ). Першая канстытуцыя краіны была абвешчаная ў [[1965]] годзе. У тым жа годзе забаронена дзейнасьць апазыцыі, а з прыняцьцем новай канстытуцыі [[1977]] году адзінай партыяй краіны стала Рэвалюцыйная партыя (ССМ).
 
Падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] каля 100 тысячаў чалавек з Танганьікі далучыліся да сілаў хаўрусьнікаў<ref name="Heale">Jay Heale; Winnie Wong (2010). [https://books.google.com/books?id=9UhNJxHg14wC «Tanzania»]. Marshall Cavendish. {{ISBN|978-0-7614-3417-7}}.</ref><ref name="mgtrust">[http://www.mgtrust.org/afr2.htm «African participants in the Second World War»]. Memorial Gates Trust.</ref>. Танганьіканцы ўдзельнічалі ва [[Усходнеафрыканская кампанія|Ўсходнеафрыканскай кампаніі]] ў [[Самалі]] і [[Этыёпія|Абісыніі]] супраць італьянцаў, на [[Мадагаскар]]ы супраць сілаў [[Рэжым Вішы|вішысцкай Францыі]] падчас [[Мадагаскарская кампанія|Мадагаскарскай кампаніі]], і ў [[М’янма|Бірме]] супраць японцаў<ref name="mgtrust"/>. Танганьіка зьяўлялася ў гэты час важным брытанскім фарпостам і крыніцай вырошчваньня ежы для задавальненьня патрэбаў войска, экспарт калёніі значна павялічыўся ў параўнаньні з даваенным гадамі [[Вялікая дэпрэсія|Вялікай дэпрэсіі]]<ref name="Heale"/>. Такі попыт, аднак, выклікаў росту коштаў на сыравінныя тавары і масіўную інфляцыю ў межах калёніі<ref>[http://www.content.eisa.org.za/old-page/tanzania-british-rule-between-wars-1916-1945 «Tanzania: British rule between the Wars (1916–1945)»]. eisa.org.za.</ref>.
У [[1992]] годзе дзейнасьць апазыцыі была дазволеная, але да нашых дзён ССМ кантралюе краіну. [[7 жніўня]] [[1998]] году ў [[Дар-эс-Салам]] адбыўся тэратыстычны замах на пасольства [[ЗША]].
 
КраінаУ ўзьнікла1954 ўгодзе [[1964Джуліюс Ньерэрэ]] годзестварыў ўпалітычную вынікуарганізацыю злучэньня[[Афрыканскі нацыянальны зьвяз Танганьікі]] (незалежнайАНЗТ). зАсноўная мэта АНЗТ было дасягненьне нацыянальнага сувэрэнітэту для Танганьікі. Арганізацыя хутка набыла папулярнасьць у калёніі, а Ньерэрэ стаў міністрам ва брытанскім каляніяльным урадзе ў 1960 годзе, а потым прэм’ер-міністрам. Менавіта за часам кіраваньня Ньерэрэ Танганьіка атрымала незалежнасьць у 1961 годзе. Танзанія ўзьнікла ў [[19611964]] году)годзе ў выніку злучэньня Танганьікі і [[Занзыбар]]у, (незалежнагаякі затрымаў незалежнасьць у [[1963]] году)годзе, як Аб’яднаная Рэспубліка Танганьікі і Занзыбару, а з кастрычніка 1964 году як Аб’яднаная Рэспубліка Танзаніі, удзельнік [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|ААН]]. Першым прэзыдэнтам Танзаніі стаў прэзыдэнт Танганьікі Дж. Ньерэрэ, адзным з двух віцэ-прэзыдэнтаў — прэзыдэнт Занзыбару, А.[[Абэйд Карумэ]], а (пасьля ягоягонага забойства ў [[1972]] годзе — А.[[Абуд Джумбэ)]]. Першая канстытуцыя краіны была абвешчаная ў [[1965]] годзе. У тым жа годзе забаронена дзейнасьць апазыцыі, а з прыняцьцем новай канстытуцыі [[1977]] году адзінай партыяй краіны стала Рэвалюцыйная партыя (ССМ).
 
У [[1992]] годзе дзейнасьць апазыцыі была дазволеная, але да нашых дзён ССМ кантралюе краіну. [[7 жніўня]] [[1998]] году ў [[Дар-эс-Салам]] адбыўся тэратыстычны замах на пасольства [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]].
 
== Палітыка ==
31 283

зьмены