Уладзімер Ленін: розьніца паміж вэрсіямі

артаграфія (бальшавiк — бальшавiцкi), выпраўленьне спасылак
(артаграфія (бальшавiк — бальшавiцкi), выпраўленьне спасылак)
|подпіс = Unterschrift Lenins.svg
}}
'''Уладзі́мер Ільлі́ч Улья́наў''', больш вядомы пад псэўданімам '''Ле́нін''' ({{мова-ru|Владимир Ильич Ленин}}; 22 красавіка 1870 — 21 студзеня 1924) — расейскі камуністычны тэарэтык, арганізатар і кіраўнік [[КастрычніцкаяКастрычніцкі рэвалюцыя 1917 году ў Расеіпераварот|Кастрычніцкайкастрычніцкага рэвалюцыіперавароту ў Расеі]], першы кіраўнік [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Савецкай дзяржавы]].
 
== Біяграфія ==
Пасьля [[Лютаўская рэвалюцыя 1917 году ў Расеі|Лютаўскай рэвалюцыі 1917 году]] ў Расеі і зрынаньня цара [[Мікалай II|Мікалая II]], Леніну, які ў той час знаходзіўся ў ізаляванай ад вайны Швайцарыі, было патрэбна тэрмінова вернуцца ў Расею. Зацікаўлены ў дэстабілізацыі свайго ворага-Расеі, нямецкі ўрад дазволіў Ульянаву на цягніку праехаць праз усю Нямеччыну, а пасьля караблём пераехаць у Швэцыю, а адтуль пры дапамозе швэдзкіх камуністаў — у Пертаґрад.
 
16 красавіка 1917 г. Ленін прыбыў у сталіцу Расеі і ўзначаліў бальшавісцкіябальшавіцкія сілы апублікаваўшы свае [[Красавіцкія тэзы]], дзе заклікаў да бязьлітаснай барацьбы супраць расейскага Часовага ўраду.
 
Пасьля паразы бальшавісцкагабальшавіцкага паўстаньня ў ліпені, Ленін зноў зьбег у Фінляндыю, дзе выдаў сваю працу «Дзяржава і рэвалюцыя», у якой на базе цытатаў і ўласных інтэрпрэтацыяў працаў Маркса і Энґельса заклікаў да стварэньня формы кіраваньня грамадзтвам на аснове рабочых і сялянскіх радаў («саветаў»).
 
У кастрычніку Ленін вернуўся ў Петраґрад і ўзначаліў бальшавісцкібальшавіцкі Кастрычніцкікастрычніцкі пераварот. Падзеньне Зімовага палацу ў ноч з 7 на 8 лістапада адзначыла сабой пачатак больш як 70-гадовага савецкага рэжыму ў Расеі.
 
=== На чале савецкай дзяржавы ===
8 лістапада 1917 году Ленін быў абраны старшынём Савету народных дэпутатаў. БальшавісцкіБальшавіцкі ўрад абвесьціў пляны па электрыфікацыі Расеі, пераадоленьню дыскрымінацыі жанчынаў і масавай непісьменнасьці.
 
Адной зь першых задачаў для савецкага ўраду было сканчэньне вайны. Пэўная частка бальшавісцкіхбальшавіцкіх кіраўнікоў ([[Мікалай Бухарын|Бухарын]]) выступала за працяг вайны супраць Нямеччыны, хтосьці ([[Леў Троцкі|Троцкі]]) выступаў за канцэпцыю «ані міра, ані вайны»: спыненьне баявых дзеяньняў і вяртаньне ўсіх захопленых тэрыторыяў. Аднак, Ленін настаяў на падпісаньні Берасьцейскай мірнай дамовы, паводле якой Расея выходзіла з вайны і губляла буйныя тэрыторыі на Захадзе. Падпісаньне гэтага міру дадало аргумэнтаў тым, хто абвінавачваў бальшавікоў у прадстаўленьні нямецкіх інтарэсаў.
 
Пасьля паразы бальшавікоў на выбарах ува Ўстаноўчы сход Расеі, Чырвоная гвардыя расстраляла першую сэсію новаабранага сходу. Гэтым пачалося актыўнае гвалтоўнае выцісканьне альтэрнатўыных бальшавікам сілаў з палітычнай арэны.
 
=== Грамадзянская вайна ў Расеі ===
У адказ на разгортваючуюся масавую антыбальшавісцкуюантыбальшавіцкую барацьбу, «чырвоныя» пачалі сэрыю масавых рэпрэсіяў, вядомую як [[Чырвоны тэрор]]. Дзясяткі тысячаў сапраўдных ці імаверных ворагаў бальшавісцкагабальшавіцкага рэжыму былі расстраляныя альбо адпраўленыя ў канцэнтрацыйныя лягеры. Акрамя таго, у сельскіх рэгіёнах пачала разгортвацца палітыка [[Ваенны камунізм|Ваеннага камунізму]], пры якой у сялянаў дзеля забесьпячэньня бальшавісцкіхбальшавіцкіх атрадаў гвалтоўна канфіскоўвалася харчаваньне, быдла, пры чым людзі пакідаліся на галодную сьмерць. Ленін быў галоўным інсьпіратарам тэрарыстычнай палітыкі чырвонага ўраду.
 
Нягледзячы на падтрымку белага руху з замежжа, чырвоным атрымалася перамагчы ў крывавай грамадзянскай вайне.
 
=== [[НЭП]] ===
Голад, дрэннае эканамічнае становішча і масавая незадаволенасьць, выкліканыя бальшавісцкайбальшавіцкай палітыкай «Ваеннага камунізму» і грамадзянскай вайною, прымусіла ленінскі ўрад у 1921 годзе да пераходу да «[[Новая эканамічная палітыка|Новае эканамічнай палітыкі]]», пры якой дазваляліся пэўныя элемэнты рынкавай эканомікі.
 
=== Канец жыцьця ===