Розьніца паміж вэрсіямі «Цунамі»

68 байтаў выдалена ,  2 гады таму
д
афармленьне
д (афармленьне)
 
 
== Здарэньні ==
 
Найчасьцей цунамі здараюцца каля берагоў [[Ціхі акіян|Ціхага акіяну]], але таксама і ў іншых месцах. Напрыклад, у 2004 годзе ў [[Індыйскі акіян|Індыйскім акіяне]] прайшла [[Землятрус ля Суматры 2004|катастрафічная хваля цунамі]], у 1755 годзе тысячы жыхароў [[Лісабон]]у загінулі ад хвалі цунамі ў [[Атлянтычны акіян|Атлянтычным акіяне]]. У Ціхім акіяне ўсталяваная сыстэма папярэджаньня ад цунамі. Сыстэма папярэджаньня атрымвае сыгналы з падводных буёў, якія рэгіструюць зьмену ціску нават тады, калі цунамі яшчэ не заўважнае для чалавечага вока на паверхні.
 
== Хуткасьць і фізычныя ўласьцівасьці цунамі ==
 
Хуткасьць хваляў у акіяне вызначаецца формулай:
 
Калі першай да берагу даходзіць не вяршыня хвалі, а ўпадзіна, то часта назіраецца хуткі адліў. Вада раптоўна сыходзіць, агалаючы дно. Калі вугал нахілу дна досыць плоскі, то вада можа сыходзячы, агаліць дно акіяну да адлегласьцяў больш як 800 мэтраў. Гэта павінна стаць сыгналам для людзей, што ў найбліжэйшыя 3-45 хвілінаў на бераг накоціцца вяршыня хвалі цунамі.
 
У глыбокай вадзе цунамі распаўсюджваецца амаль не губляючы энэргіі й захоўвае сваю сілу нават на адлегласьцях у 3-43—4 тысячы кілямэтраў.
 
Навукоўцы таксама выдзяляюць рэдкі тып — мэгацунамі. Гэта цунамі, чые хвалі дасягаюць вышыні больш за 100 мэтраў. Апошняе такое мэгацунамі здарылася ў 1958 годзе на Алясцы ([[ЗША]]) ў затоцы Літуя (''Lituya Bay''). У выніку землятрусу ў затоцы сфармавалася хваля вышынёй больш за 200 мэтраў. Дасьледаваньні геолягаў паказалі, што ў гэтай жа затоцы ў мінулым мела месца цунамі з вышынёй хвалі 520 мэтраў.
 
== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons|Category:Tsunami}}
* [[wikibooks:Waves/Types of Waves|Тыпы хваляў]] {{ref-en}}
* [[:en:megatsunami|Мэгацунамі]] {{ref-en}}
 
{{Надвор’е}}
 
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]
[[Катэгорыя:Цунамі| ]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]
159 567

зьменаў