Розьніца паміж вэрсіямі «Лінія Дмоўскага»

д
артаграфія, пунктуацыя
д (артаграфія, пунктуацыя)
[[Выява:Liniadmowskiego.png|thumbзначак|right|250px250пкс|Лінія Дмоўскага]]
'''ЛініяЛі́нія ДмоўскагаДмо́ўскага''' {{lang-pl|Linia Dmowskiego}} — прапанаваная польскім бокам граніца [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]] на [[Парыская мірная канфэрэнцыя|Парыскай мірнай канфэрэнцыі]]. Згодна ёй ў межы Польшчы павінны былі быць уключаны, апроч атрыманых земляў, уся [[Верхняя Сылезія]], [[Усходняе Памор’е]] (з [[Гданьск]]ам, [[Вармія]]й і [[Мазуры|Мазурамі]]), [[Летува]], Усходняя [[Усходняя Беларусь]], [[Заходняе [[Палесьсе]], Заходняе [[Падольле]], [[Валынь]] і [[Жытомір|Жытоміршчына]]шчына<ref>[http://www.naszdziennik.pl/mysl/90455,na-strazy-polskich-obowiazkow.html Na straży polskich obowiązków]</ref>.
 
Лінія была распрацаваная пад кіраўніцтвам польскага палітыка [[Раман Дмоўскі|Рамана Дмоўскага]]. На канфэрэнцыі лінія была прадстаўлена чальцамі полькайпольскай дэегацыідэлегацыі: [[Раман Дмоўскі|Раманам Дмоўскім]], [[Ігнацый Падэрэўскі|Ігнацыям Падэрэўскім]], [[Антоні Абрагам|Антоніем Абрагамам]] і [[Томаш Рогаль|Томашам Рогалям]]<ref>[http://konwentnarodowypolski.wordpress.com/2014/03/24/usopal-o-wydarzeniach-na-ukrainie/ Polska 1919 wg Romana Dmowskiego]</ref>.
 
== Прапанова ==
Усходняя граніца Польшчы паводле польскай дэлегацыі павінна была праходзіць наступным чынам: «''(...), пачынаючы ад Балтыйскага ўзьбярэжжа на ўсход ад [[Палеск (ПольшчаРасея)|Лабіаў]] граніца ідзе па лініі ўзьбярэжжа на поўнач праз [[Клайпеда|Клайпеду]] і [[Паланга|Палангу]].(...) Ад ўзьбярэжжаузьбярэжжа на поўнач ад Лібавы граніца праходзіць на ўсходзе па лініі гістарычнай граніцы 1772 году паміж Польшчай і [[Курляндыя]]й. Даходзіць такім чынам да павету ільлюкштанскага ў Курляндыі. Гэты павет далучаецца да Польшчы уў сілу свайго геаграфічнага становішча і перавагі польскага насельніцтва. Тут граніца ідзе берагам павету ільлюкштанскага да ракі [[Дзьвіна|Дзьвіны]] і працягваецца на яе правым беразе ([[Віцебская губэрня]]), дзе працягвае ісьці на ўсход паралельна стоку ракі, на адлегласьці прыкладна 30 км ад мяжы Дрысенскага павету, уключна з [[Полацкі павет|Полацкім паветам]]. Далей праходзіць яна на паўночны-захад ад [[Гарадок|Гарадка]], вяртаючыся на левы бераг Дзьвіны на адлегласьці прыкладна 30 км на захад ад [[Віцебск]]а і ідзе на поўдзень, праходзячы заходней [[Сенна|Сенно]] да кропкі, дзе крыжуюцца межы [[Менская губэрня|Менскай]] і [[Магілёўская губэрня|Магілёўскай губэрняў]], цягнучыся па гэтай мяжы на поўдзень ажно да [[Бярэзіна (басэйн Дзьвіны)|Бярэзіны]] ў месцы, дзе яна сутыкаецца з паўночнай мяжой Рэчыцкага павету, затым перасякаючы Бярэзіну, ідзе на ў паўднёва-заходнім накірунку да Прыпяці на ўсход ад [[Мазыр]]а. Адтуль, перасякаючы Прыпяць, граніца ідзе па лініі падзелу паміж МозырскімМазырскім і Рэчыцкім паветамі, пасьля чаго, цягнецца на паўднёвы-захад, праходзіць на захадзе ад горадоў [[Оўруч]] і [[Наваград-Валынскі|Зьвягель]] і даходзіць да кропкі, дзе сустракаюцца паветы [[заслаўскі павет|Заслаўскі]], [[АстрожскіАстроскі павет|АстрожскагаАстроскі]] і [[Ноўгарад-Валынскі павет|Зьвягельскі]]. Пасьля, кіруецца на поўдзень, пагранічнай лініяй зьяўляеццазьяўляюцца ўсходнія межы паветаў Заслаўскага і [[стараканстантынаўсіСтараканстантынаўскі павет|Стараканстантынаўскага]] да кропкі, дзе сустракаюцца межы паветаў Лецічэўскага і Праскураўскага на Падольлі; адтуль цягнецца на поўдзень, дасягаючы каля Зінькава ракі Ушыцы і ідзе па ёй да [[Днестр|Днястра]], які ў тым месцу супадае з польска-румынскай граніцай''»<ref>[http://www.ibidem.com.pl/zrodla/1918-1939/polityka/miedzynarodowa/1919-03-03-nota-granice-wschodnie.html Ibidem - Źródła do historii Polski XIX - XX w.]</ref>.
 
== Лёс прапановы ==
Дадзеная лінія працягласьці польскай граніцы не была прынятая на канфэрэнцыі, а пасьля ад яе адрокся і сам аўтар, які падчас перамоваў, перад падпісаньнем [[Рыская мірная дамова 1921 году|рыскай дамовы]], выказаўся супраць уключэньня ў склад Польшчы [[Менск]]у<ref>[http://faktopedia.pl/492396 Linia Dmowskiego]</ref>. Дмоўскі тлумачыў гэта тым, што трэба будаваць краіну без нацыянальных меньшасьцяў<ref>[http://blogpress.pl/node/19796 Wokół myśli politycznej Romana Dmowskiego i obozu narodowego]</ref>, але сапраўднай падставай было супрацьдзеяньне ідэям [[Юзэф Пілсудскі|Пілсудскага]] аб стварэньні [[Міжмор’е|фэдэратыўнай дзяржавы]], нават у абмежаваным выглядзе<ref>[http://www.smkp.pl/app/download/13195386/Koncepcja+Polski+Pi%C5%82sudskiego+i+Dmowskiego.pdf Koncepcja Polski Piłsudskiego i Dmowskiego]</ref><ref>[http://polskiedzieje.pl/xx-lecie-miedzywojenne/jozef-pilsudski-i-roman-dmowski-dwie-wizje-niepodleglej-polski.html Józef Piłsudski i Roman Dmowski — dwie wizje niepodległej Polski]</ref>.
 
Пасьля падпісаньня Рыскай дамовы, што скончыла [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкую вайну]], [[Польска-савецкая граніца|граніца]] прайшла прыкладна ўза 30 км на поўнач і захад ад Менска<ref>[http://dorzeczy.pl/id,2079/Dmowski-nierealistyczny-realista.html Dmowski — nierealistyczny realista]</ref>.
 
Плошча Польшчы, па прапанове Дмоўскага павінна была складаць 447 тысяч км²<ref>[https://web.archive.org/web/20110719103706/http://zso1.olsztyn.pl/~publikacje/gran_mstep.doc Kształtowanie się granic Polski po I Wojnie Światowej]</ref>, з 38 млн насельніцтва, зь якога, на яго думку, 70% былі палякамі.
 
== Крыніцы ==
144 724

зьмены