Розьніца паміж вэрсіямі «Мэц»

253 байты выдалена ,  4 гады таму
д
(абнаўленьне зьвестак)
|Колер = {{Колер|Францыя}}
}}
'''Мэц''' ({{мова-fr|Metz}}, {{мова-de|Metz}}) — [[горад]] на паўночным усходзе [[Францыя|Францыі]], адміністрацыйны цэнтар дэпартамэнту [[Мазэль (дэпартамэнт)|Мазэль]] у рэгіёне [[Гранд-Эст]] (да 1 студзеня 2016 ён зьяўляўся адміністрацыйным цэнтрам рэгіёну [[Лятарынгія]]). Насельніцтва складе 118 634 чалавекі, паводле дадзеных на [[2013]] год.
 
== Гісторыя ==
Селішчы старажытных людзей на тэрыторыі Мэца існавалі, па наяўных дадзеных, ужо за тысячы гадоў да н. э. Незадоўга да рымскага нашэсьця тут знаходзілася галоўнае паселішча кельцкага племені [[мэдыёматрыкі|мэдыёматрыкаў]], якія і далі назву гораду. Пасьля ўзяцьця рэгіёна рымлянамі на гэтым месцы стаяў горад ''Дыводур'' ({{мова-la|Divodurum|скарочана}}). У [[451]] годзе горад быў узяты [[Атыла|Атылай]]й. У [[511]]—[[751]]511—751 гадах — сталіца каралеўства [[Аўстразія]]. Пры распадзе [[дзяржава франкаў|Франскай імпэрыі]] стаў сталіцай уладаньняў [[Лётар I|Лётара]].
 
Між [[1180]] і [[1210]] гадамі Мэц квітнеў ў якасьці [[вольны горад|вольнага імпэрскага горада]], затым зрабіўся адным з трох біскупстваў, які падзялялі Францыю й Нямеччыну. Гарадзкі летапісец [[XV стагодзьдзе|XV стагодзьдзя]] [[Абрыён]] асабіста ўдзельнічаў у многіх апісаных ім падзеях. Хаця большасьць жыхароў горадагораду падтрымалі [[Рэфармацыя|Рэфармацыю]], францускі кароль [[Генрых II Валюа]] падахвоціўся быць іхным заступнікам і пасьпяхова абараняў горад ад [[Габсбургі|Габсбургаў]] у [[1552]] годзе. Па выніках [[Трыццацігадовая вайна|Трыццацігадовай вайны]] ўсе тры эпіскапіі былі афіцыйна замацаваны за Францыяй. Падчас [[франка-пруская вайна|франка-прускай вайны]] чарговая [[аблога Мэца]] немцамі доўжылася 52 дні.
 
З [[1871]] па [[1918]] і [[1940]]—[[1944]]1940—1944 гады Мэц уваходзіў у склад [[Нямеччына|Нямеччыны]]. Горад традыцыйна быў добра ўмацаваны; [[Сэбастыян лё Прэтр дэ Вабан|Сэбастыян Вабан]] ў свой час пісаў каралю, што «крэпасьці абараняюць правінцыі каралеўства, а Мэц — дзяржаву ўвогуле. Нямецкая адміністрацыя пажадала зьнесьці ўмацаваньні й пракласьці на іхнем месцы [[бульвар]]ы й набярэжныя. З старажытных умацаваньняў ацалела толькі грандыёзная [[Брама немцаў]]. Сваё цяперашняе аблічча стары горад і ягоныя спальныя раёны набылі пасьля [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]]. І сёньня па архітэктуры можна адрозніць «францускі» й «нямецкі» Мэц.
 
== Выбітнасьці ==
З архітэктурных помнікаў Мэца найбольшай вядомасьцю карыстаюцца два сярэднявечных моста Нябожчыкаў, [[опэрны тэатар]] сярэдзіны [[XVIII стагодзьдзе|XVIII стагодзьдзя]], адна з найстарэйшых цэркваў Францыі — [[Базыліка Сэн-П’ер-о-Нонэн (Мэц)|базыліка Сэн-П’ер-о-Нонэн]], пабудаваная ў канцы [[III стагодзьдзе|III]]— пачатку [[IV стагодзьдзе|IV стагодзьдзя]] і [[Сабор Сьвятога Стэфана (Мэц)|сабор Сьвятога Стэфана]], адзін з самых высокіх у Францыі. У ім можна сузіраць ня толькі [[вітраж]] [[XIII стагодзьдзе|XIII]]—[[XIV стагодзьдзе|XIV—XIV стагодзьдзяў]], але й працы авангардытаў [[XX стагодзьдзе|XX стагодзьдзя]] [[Марк Шагал|Марка Шагала]] й [[Жак Віён|Жака Віёна]]. Пэрыяд нямецкага валадарства наклаў свой ​​адбітак на аблічча горадагораду. На адным з астраўкоў высіцца вялікая лютэранская царква — [[Новы храм (Мэц)|Новы храм]], асьвячоны ў 1904 годзе ў прысутнасьці кайзэра [[Вільгельм II|Вільгельма II]]. З [[12 траўня]] [[2010]] у Мэцы зьявілася яшчэ адна выбітнасьць: першая ў Францыі філія [[Цэнтар Пампіду (Парыж)|парыскага]] [[Цэнтар Пампіду (Мэц)|Цэнтру культуры і мастацтва Пампіду]].
 
== Галерэя ==
 
File:Centre-Pompidou-metz-esplanade.png|Мэц. Цэнтар Пампіду
File:Place St Louis Metz 1.png|Мэц. Пляц Сэн-Люі, які ў [[XIII стагодзьдзе|XIII стагодзьдзі]] быў месцам правядзеньня кірмашоў
</gallery>
 
== Цікавыя факты ==
* У [[2009]] годзе ў ваколіцах Мэца здымалася перадача [[АНТ (тэлеканал)|АНТ]] «[[Вялікія гонкі (перадача)|Вялікія гонкі]]»
 
== Вонкавыя спасылкі ==
29 980

зьменаў