Розьніца паміж вэрсіямі «Эстонія»

1402 байты дададзена ,  2 гады таму
д
+Спасылка
д (+Спасылка)
|Назва = Эстонія
|НазваЎРоднымСклоне = Эстоніі
|НазваНаДзяржаўнайМове = {{мова-et|Eesti Vabariik|скарочана}}
|Сьцяг = Flag_of_Estonia.svg
|Герб = Coat of arms of Estonia.svg
|Дадаткі =
}}
'''Эсто́нія''' ({{Мова-et|Eesti}}), афіцыйна '''Эсто́нская Рэспу́бліка''', ({{мова-et|Eesti Vabariik|скарочана}}, {{IPA|[ˈeːsti ˈʋɑbɑriːk]}}) — краіна ў [[Паўночная Эўропа|паўночнай Эўропе]] на ўзьбярэжжы [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]]. На поўначы амываецца [[Фінскі заліў|Фінскай затокай]], на захадзе — [[Балтыйскае мора|Балтыйскім морам]]; на поўдні Эстонія мяжуе з [[Латвія]]й, на ўсходзе з [[Расея]]ю, а таксама мае марскую мяжу зь [[Фінляндыя]]й на поўначы і [[Швэцыя]]й на захадзе.
 
Эстонія — дэмакратычная [[парлямэнцкая рэспубліка]], падзеленая на [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Эстоніі|пятнаццаць паветаў]]; сталіца і найбольшы горад — [[Талін]]. З насельніцтвам 1,3 мільёны Эстонія ёсьць адной з найменш населеных краінаў [[Эўразьвяз]]у, [[Эўразона|Эўразоны]], [[НАТО]] і [[Шэнгенская зона|Шэнгенскае зоны]]. [[Эстонцы]] належаць да [[Прыбалтыйска-фінскія народы|фінскіх народаў]], а [[эстонская мова]] — да [[Фіна-вугорскія мовы|фіна-вугорскай групы]], набліжаная да [[Фінская мова|фінскай]] і [[Саамскія мовы|саамскіх моваў]] і аддалена павязаная з [[Вугорская мова|вугорскай]].
 
Судовая ўлада прадстаўленая [[Вярхоўны суд Эстоніі|Нацыянальным судом]] ({{мова-et|Riigikohus}}), які складаецца з 17 судзей. Намесьнік Нацыянальнага суду пажыцьцёва прызначаецца парлямэнтам з намінацыі прэзыдэнта.
 
У 2005 г. грамадзяне Эстоніі ўпершыню ў сьвеце змаглі ўдзельнічаць выбарах органаў [[Мясцовае самакіраваньне|мясцовага самакіраваньня]] праз [[Сеціва]]. У 2007 г. галасаваць праз Сеціва можна было на [[Парлямэнцкія выбары ў Эстоніі 2007 году|парлямэнцкіх выбарах]]<ref name="з">{{Артыкул|аўтар=Ларыса Цімошык.|загаловак=Вокны Эўропы эстонскага гатунку|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=97192|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=17 траўня 2012|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2012-05-17 92 (27207)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/97210/17may-5.indd.pdf 5]|issn=1990-763x}}</ref>.
 
<gallery>
Эстонія ляжыць на ўсходнім узьбярэжжы [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]] на паўночна-ўсходняй частцы ўсходне-эўрапейскае плятформы, між 57,3 і 59,5 ґрадусамі паўночнае шырыні; і 21,5 і 28,1 ґрадусамі заходняе даўжыні. Сярэдняя вышыня над узроўнем мора — усяго 50 мэтраў.
 
Прыродныя рэсурсы Эстоніі складаюць [[гаручыя лупнякі]] (або кукэрсыт) і [[вапняк]],. аНа таксама2012 лясыг. 52 % земляў Эстоніі былі пад лясамі, што займаюцьрабіла 47%краіну 2-й у Эўропе па ступені тэрыторыілясістасьці<ref краіныname="з"/>. Эстонія мае больш за [[Сьпіс азёраў Эстоніі|1400 азёраў]] (большая частка зь якіх вельмі малыя, самае вялікае — возера [[Пэйпсі (возера)|Пэйпсі]] — мае 3555 км²), шматлікія балоты, і ўзьбярэжжа даўжынёю 3794 км з шматлікімі затокамі, пралівамі, бухтамі. Колькасьць выспаў раўняецца прыкладна 1500, самыя вялікія (якія таксама зьяўляюцца асобнымі акругамі) — [[Саарэмаа]] і [[Хіюмаа]].
 
Найвышэйшы пункт Эстоніі — [[Суур Мунамяґі]] на паўднёвым усходзе краіны (318 м).
У 1994 годзе Эстонія сталася першаю ў сьвеце краінаю, перайшоўшаю на плоскую шкалу падаткаў, пры якой прыбытак любога памеру абкладаецца па адзіным тарыфе (26%). У студзені 2005 году падатак на даходы фізычных асобаў быў зьменшаны да 24%.
 
1 студзеня 2011 году Эстонія далучылася да эўразоны — [[эстонская крона]] была замененая на [[эўра]]<ref>[http://www.svaboda.org/content/article/2264390.html Ужо выходныя, 1—2 студзеня] [[Свабода (радыё)|Радыё «Свабода»]], 1 студзеня 2011</ref>. У 2012 г. сярэдні заробак у Эстоніі складаў 800 [[эўра]], сярэдняя [[пэнсія]] — каля 350 эўра<ref name="з"/>.
 
== Насельніцтва ==
* 0,9% [[фіны]]
* 2,3% іншыя
 
На травень 2012 году ў Эстоніі было 1,364 млн жыхароў, зь іх 68,5 % — эстонцаў і 1,2 % — беларусаў<ref name="з"/>.
 
== Рэліґія ==
12 505

зьменаў