Розьніца паміж вэрсіямі «Якаў Трашчанок»

стыль, пунктуацыя
д (афармленьне)
(стыль, пунктуацыя)
|Сайт =
}}
'''Якаў Іванавіч Трашчанок''' ('''Трашчонак''', [[{{Нарадзіўся|15 лістапада]] [[|11|1931]]}}, [[Менск]] — [[{{Памёр|14 жніўня]] [[|08|2011]]}}<ref>{{Спасылка | дата публікацыі = 14 жніўня 2011| url = http://nn.by/?c=ar&i=58670 | загаловак = Памёр ідэолаг лукашэнкаўскай гісторыі Беларусі — магілёўскі выкладчык Якаў Трашчанок | выдавец = [[Наша Ніва]] | дата = 27 жніўня 2011}}</ref>, [[Магілёў]]) — пэдагог і гісторык<ref name="bt">В центре внимания: Яков Трещенок // «[[Першы нацыянальны тэлеканал|Первый национальный канал]]», 14.08.2011.</ref>, дацэнт ([[1996]]). Вучань [[Лаўрэнці Абэцэдарскі|Л. Абэцэдарскага]]<ref name="dedy">[[Генадзь Сагановіч|Саганович, Г.]] Советизация, западнорусизм, что дальше? // Деды: дайджест публикаций о белорусской истории. Выпуск 8. — Мн.Минск, 2011. С. 112.</ref>.
 
== Біяграфія ==
У [[1963]] годзе скончыў гістарычна-геаграфічны факультэт [[Менскі дзяржаўны пэдагагічны інстытут|Менскага дзяржаўнага пэдагагічнага інстытуту]]. ЗУ [[1967]] па [[1995]]1967—1995 гадыгадох працаваў у [[Магілёўскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя Аркадзя Куляшова|Магілёўскім дзяржаўным унівэрсытэце ім. А. Куляшова]], дзе выкладаў гісторыю ў [[Аляксандар Лукашэнка|А. Лукашэнкі]]<ref>{{Спасылка|аўтар = Іна Студзінская І.| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | дата публікацыі = 1 верасьня 2009| url = http://www.svaboda.org/content/article/1812434.html| загаловак = Лукашэнкіяна ў падручніках| выдавец = [[Радыё Свабода]]| дата = 15 жніўня 2011}}</ref>.
 
Рукапіс кандыдацкай дысэртацыi ([[1971]]) на тэму «Документальные материалы ЦГАОР БССР как источник по истории рабочего класса Белоруссии в период первой пятилетки (1928—1932)» захоўваецца ў [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі|НББ]], а аўтарэфэрат — у чытальнай залі бібліятэкі Гомельскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя Францішка Скарыны. Аднак дысэртацыю не абараніў<ref name="bt"/>.
 
Заклікаў А. Лукашэнку паводле прыкладу [[Сталін]]а ўзяць пад свой кантроль выданьне падручнікаў па гісторыі, што апошні зрабіў у [[2002]] годзе. ПасьляПа гэтагагэтым атрымаў ад кіраўніка дзяржавы заказ напісаць падручнік: «''Напиши учебник в таком стиле, как ты у нас преподавал историю''»<ref name="dedy"/>. У [[2004]] годзе ўказам А. Лукашэнкі ўзнагароджаны [[Ордэн Пашаны (Беларусь)|ордэнам Пашаны]].
 
== Бібліяграфія ==
* Философия образования и проблема человека: Учеб. пособие / М.  И.  Вишневский, В.  А.  Костенич, Я.  И.  Трещенок.  — Могилев : МГУ имени А. Кулешова, 1997.  — 68  с.
* Трещенок, Я.  И.  Введение в методологию исторического познания / Я.  И. Трещенок.  — Могилев : МГУ имени А. Кулешова, 1999.  — 34  с.
* Трещенок, Я.  И.  [http://zapadrus.su/attachments/treshenok_ya_i_istoriya_belarusi_tom_1_v_2_uh_tomah.djvu История Беларуси. В 2-х ч. Ч. 1 : Досоветский период] / Я.  И.  Трещенок.  — Могилев : МГУ имени А. Кулешова, 2004.  — 294  с.
* Трещенок, Я.  И.  О сущностных характеристиках советского общества / Я.  И.  Трещенок.  — Могилев : МГУ имени А. Кулешова, 2003.  — 17  с.
* [http://zapadrus.su/attachments/treshenok_ya_i_istoriya_belarusi_tom_2_v_2_uh_tomah.djvu История Беларуси. В 2-х ч. Ч. 2.] / Я.  И.  Трещенок [и др.]; под ред. Я.  И.  Трещенка.  — Могилев : МГУ имени А. Кулешова, 2005.  — 310  с.
* Трещенок, Я.  И.  Государственная идеология и национальная идея Республики Беларусь / Я.  И.  Трещенок.  — Могилев : МГУ имени А. Кулешова, 2006.  — 134  с.
* Хрестоматия по истории Беларуси : В 2 ч. Ч. 1. С древнейших времен до 1917  г. / сост.: Я.  И.  Трещенок [и др.]; под науч. ред. К.  М.  Бондаренко.  — Минск : Издательский центр БГУ, 2008.  — 623  с.
* История Беларуси с древнейших времён до октября 1917 года : учебное пособие для 10-го класса общеобразовательных школ с русским языком обучения / В.  В.  Волженков, Я.  И.  Трещенок, А.  А.  Воробьев.  — Минск : Адукацыя і выхаванне, 2008.  — 255  с.
* История Беларуси (октябрь 1917  — начало XXI  в.) : учебное пособие для 11-го класса общеобразовательных учреждений с русским языком обучения / Я.  И.  Трещенок, А.  А.  Воробьев, М.  Н.  Железняк; под редакцией Я.  И.  Трещенка.  — Минск : Народная асвета, 2009.  — 181  с.
 
Аўтар унівэрсытэцкага вучэбнага дапаможніка «История Беларуси. В 2-х частях» ([[2003]]), які выйшаў пад грыфам «Дапушчана Міністэрствам адукацыі» і пачаў узмоцнена насаджацца ваўва ўсе зьвёны гістарычнай адукацыі<ref>[http://www.svaboda.org/content/article/803243.html Алесь Краўцэвіч: «Каб не Вялікае Княства Літоўскае, не было б і прэзыдэнта Лукашэнкі»] // [[Радыё Свабода]], [[7 сьнежня]] [[2005]] г.</ref>. У [[2008]] годзе пад ягонай рэдактурай выйшаў новы абавязковы падручнік па гісторыі Беларусі для 10-й клясы сярэдняй школы, які зьмяшчае адмысловы параграф «Гістарыяграфічны міф пра Вікенція (Кастуся) Каліноўскага»<ref name="krauc"/>.
 
== Погляды і дзейнасьць ==
Прапанаваў сваю структуру гістарычнай адукацыі. Лічыў, што гістарычная адукацыя ў Беларусі мусіць будавацца на трох курсах: першы курс — нацыянальная гісторыя, другі — рэгіянальная, трэці — усеагульная. Але парадокс у тым, што галоўнай зьяўляецца менавіта рэгіянальная гісторыя, а нацыянальная — гэта кароценькі курс гісторыі беларускіх праваслаўных земляў. Рэгіянальная — гэта гісторыя, як пісаў Трашчанок, «восточных славян, России и СССР» — ільвіная доля ўсёй нагрузкі на вучняў. Усеагульная — сьціслая гісторыя Захаду. Гісторыя ВКЛ і Рэчы Паспалітай мусіць вывучацца, паводле Трашчанка, у курсе ўсеагульнай гісторыі — ня проста адмежавана ад Беларусі, але як чужая. Такую схему плянаваў прыкласці як для школьнай адукацыі, гэтак і для вышэйшай.
 
На думку Трашчанка, пры выкладаньні гісторыі мусіла дамінаваць [[расейская мова]], пры гэтым ён лічыў, што найлепшым варыянтам, увогуле, зьяўляўся пераход на карыстаньне расейскімі падручнікамі<ref name="nc">[http://nchas.iatp.by/arhiv/7/artyk/7.html Канцэпцыя а ля Мураўёў] // «Новы Час» № 2(7), 30.01—12.02.2003.</ref>. [[Беларуская мова|Беларускай мовай]] не валодаў<ref name="krauc">[http://www.svaboda.org/content/transcript/1789301.html Жыцьцё і сьмерць мітаў: Кастусь Каліноўскі] // «[[Радыё Свабода]]», [[30 ліпеня]] [[2009]] г.</ref>.
 
== Асноўныя працы ==
Аўтар унівэрсытэцкага вучэбнага дапаможніка «История Беларуси. В 2-х частях» ([[2003]]), які выйшаў пад грыфам «Дапушчана Міністэрствам адукацыі» і пачаў узмоцнена насаджацца ва ўсе зьвёны гістарычнай адукацыі<ref>[http://www.svaboda.org/content/article/803243.html Алесь Краўцэвіч: «Каб не Вялікае Княства Літоўскае, не было б і прэзыдэнта Лукашэнкі»] // [[Радыё Свабода]], [[7 сьнежня]] [[2005]].</ref>. У [[2008]] годзе пад ягонай рэдактурай выйшаў новы абавязковы падручнік па гісторыі Беларусі для 10-й клясы сярэдняй школы, які зьмяшчае адмысловы параграф «Гістарыяграфічны міф пра Вікенція (Кастуся) Каліноўскага»<ref name="krauc"/>.
 
== Крытыка ==
Трашчанка абвінавачвалізьвінавачваюць ўу нячыстасьці мэтадаў дзеля ачарненьня апанэнтаў. У прыватнасьці, у [[1965]] годзе ён даслаў у газэту «[[Советская Белоруссия]]» палітычны данос на беларускага літаратара [[Мікола Прашковіч|Міколу Прашковіча]], у якім падтасаваў факты і прыпісаў М. Прашковічу тое, што той насамрэч не сьцьвярджаў<ref name="sah"/>.
 
Беларускія гісторыкі паказваюць на тое, што ў падручніках Трашчанка зьмяшчаецца цэлы шэраг фальсыфікацыяў і падтасовак<ref name="smal">[[Алесь Смалянчук|Смалянчук А.]]. [http://www.homoliber.org/ru/rp/rp030402.html Ад Абэцадарскага да Трашчанка або эвалюцыя беларускай «дырэктыўнай гiстарыяграфii» (История Беларуси. В 2-х частях. Ч. 2. Под ред. Я. И. Трещенка. Могилев: МГУ, 2005. — 310 с.) [http://www.homoliber.org/ru/rp/rp030402.html] // Pепрессивная политика советской власти в Беларуси. (выпВып. 3). — Минск: «Мемориал», 2007. С. 351-361.</ref>. Апроч таго, у іх выказваюцца адкрытыя абразы ў бок апанэнтаў і, увогуле, прысутнічае распальваньне міжнацыянальнай варожасьці<ref name="sah"/>.
 
Доктар гістарычных навук [[Алесь Смалянчук|А. Смалянчук]] паказвае на тое, што пiсаць звычайную навуковую рэцэнзiю на падручнiкi Я. Трашчанка проста немагчыма<ref name="smal"/>, а ягоныя канцэпцыі зьяўляецца антынавуковымі<ref name="er"/>. Гісторык [[Генадзь Сагановіч|Г. Сагановіч]] характарызуе падручнікі Трашчанка як цынічную насьмешку зь беларускай гістарычнай навукі<ref name="sah"/>.
 
== Бібліяграфія ==
* Философия образования и проблема человека: Учеб. пособие / М. И. Вишневский, В. А. Костенич, Я. И. Трещенок. — Могилев : МГУ имени А. Кулешова, 1997. — 68 с.
* Трещенок, Я. И. Введение в методологию исторического познания / Я. И. Трещенок. — Могилев : МГУ имени А. Кулешова, 1999. — 34 с.
* Трещенок, Я. И. [http://zapadrus.su/attachments/treshenok_ya_i_istoriya_belarusi_tom_1_v_2_uh_tomah.djvu История Беларуси. В 2-х ч. Ч. 1 : Досоветский период] / Я. И. Трещенок. — Могилев : МГУ имени А. Кулешова, 2004. — 294 с.
* Трещенок, Я. И. О сущностных характеристиках советского общества / Я. И. Трещенок. — Могилев : МГУ имени А. Кулешова, 2003. — 17 с.
* [http://zapadrus.su/attachments/treshenok_ya_i_istoriya_belarusi_tom_2_v_2_uh_tomah.djvu История Беларуси. В 2-х ч. Ч. 2.] / Я. И. Трещенок [и др.]; под ред. Я. И. Трещенка. — Могилев : МГУ имени А. Кулешова, 2005. — 310 с.
* Трещенок, Я. И. Государственная идеология и национальная идея Республики Беларусь / Я. И. Трещенок. — Могилев : МГУ имени А. Кулешова, 2006. — 134 с.
* Хрестоматия по истории Беларуси : В 2 ч. Ч. 1. С древнейших времен до 1917 г. / сост.: Я. И. Трещенок [и др.]; под науч. ред. К. М. Бондаренко. — Минск : Издательский центр БГУ, 2008. — 623 с.
* История Беларуси с древнейших времён до октября 1917 года : учебное пособие для 10-го класса общеобразовательных школ с русским языком обучения / В. В. Волженков, Я. И. Трещенок, А. А. Воробьев. — Минск : Адукацыя і выхаванне, 2008. — 255 с.
* История Беларуси (октябрь 1917 — начало XXI в.) : учебное пособие для 11-го класса общеобразовательных учреждений с русским языком обучения / Я. И. Трещенок, А. А. Воробьев, М. Н. Железняк; под редакцией Я. И. Трещенка. — Минск : Народная асвета, 2009. — 181 с.
 
== Крыніцы ==