Розьніца паміж вэрсіямі «Аргентына»

104 байты выдалена ,  4 гады таму
артаграфія, абнаўленьне зьвестак
д (→‎Геаграфія: артаграфія)
(артаграфія, абнаўленьне зьвестак)
{{Краіна|
|Назва = Аргентына |
|НазваЎРоднымСклоне = Аргентыны |
|НазваНаДзяржаўнайМове = República Argentina |
|Сьцяг = Flag of Argentina.svg |
|Герб = ArgentinaCoat coa.pngof |arms of Argentina.svg
|НацыянальныДэвіз = En Unión y Libertad |
|Месцазнаходжаньне = LocationArgentina.png |svg
|АфіцыйнаяМова = [[Гішпанская мова|Гішпанская]] |
|Сталіца = [[Буэнас-Айрэс]] |
|НайбуйнейшыГорад = Буэнас-Айрэс |
|ТыпУраду = [[Рэспубліка]] |
|ПасадыКіраўнікоў = [[Прэзыдэнт]]<br />[[Віцэ-прэзыдэнт]] |
|ІмёныКіраўнікоў = [[КрыстынаМаўрысіё КірхнэрМакры]]<br />[[ХуліёГабрыеля КобасМікецьці]] |
|Плошча = 2 780 403 |
|МесцаЎСьвецеПаводлеПлошчы = 8-е |
|АдсотакВады = 1,1% |
|ГодАцэнкіНасельніцтва = 2008 |2015
|МесцаЎСьвецеПаводлеНасельніцтва = 3032 |
|Насельніцтва = 40 482 43 417 000 |
|ШчыльнасьцьНасельніцтва = 14 |,4
|ГодАцэнкіСУП = 2008 |
|МесцаЎСьвецеПаводлеСУП = 31-е |
|СУП = $338,7 млрд |
|СУПНаДушуНасельніцтва = $8522 |
|Валюта = Аргентынскае пэса |
|КодВалюты = ARS |
|ЧасавыПас = ART |
|ЧасРозьніцаUTC = -3 |
|ЧасавыПасУлетку = ARST |
|ЧасРозьніцаUTCУлетку = -3 |
|НезалежнасьцьПадзеі = ад [[Гішпанія|Гішпаніі]] |
|НезалежнасьцьДаты = [[9 ліпеня]] [[1816]]|
|ДзяржаўныГімн = Himno Nacional Argentina |
|АўтамабільныЗнак = RA |
|ДамэнВерхнягаЎзроўню = ar |
|ТэлефонныКод = 54 |
|Дадаткі = [[Файл:Argentina-CIA WFB Map.png|280пкс|Мапа Аргентыны]]
}}
'''Рэспу́бліка Аргенты́на''', '''Аргенты́на''', '''Аргенціна''' ({{мова-es|Republika Argentina}}, {{Праслухаць|Es-Argentina.ogg}}) — краіна ў [[Паўднёвая Амэрыка|Паўднёвай Амэрыцы]]. На поўначы мяжуе з [[Парагвай|Парагваем]] і [[Балівія]]й на паўночным ўсходзе — з [[Бразылія]]й і [[Уругвай|Уругваем]], на захадзе — з [[Чылі]]. З поўдня краіна амываецца [[праліў Дрэйка|пралівам Дрэйка]]. Аргентына прэтэндуе на [[Фолклэндзкія астравы]], а таксама на частку [[Арктыка|Арктыкі]]. Назва паходзіць ад [[лацінская мова|лацінскага]] ''argentum'' «срэбра» — гэтым мэталам [[індзейцы]] ўзнагародзілі тых, хто застаўся жывым пасьля караблекрушэньня з экспэдыцыі [[Хуан Дыяс дэ Соліс|Хуана Дыяса дэ Соліса]]. Аргентына зьяўляецца чальцом гаспадарчай арганізацыі [[Мэркосур]].
 
== Гісторыя ==
Перад тым, як сюды прыбылі эўрапейцы ў [[1516]] годзе, тэрыторыі сучаснай Аргентыны былі заселеныя [[індзейцы|індзейцамі]]. У [[1536]] годзе быў закладзены [[Буэнас-Айрэс]]. З [[1776]] году гэтыя землі былі ў складзе віцэ-каралеўства Пэру.
 
== Геаграфія ==
[[Файл:ViñedoCafayate.jpg|thumbміні|leftзьлева|250px250пкс|Сальта.]]
Аргентына з поўначы на поўдзень мае 3700 км, з усходу на захад 1400 у найшырэйшым месцы. Цэнтральная і паўднёва-заходняя частка Аргентыны — гэта нізіна і выпалены стэп [[Пампа]], які мяжуе з багатым нафтай пласкаўзвышшам [[Патагонія]]. Далей на поўдзень знаходзіцца субпалярная [[Вогненая Зямля]]. Заходняя частка краіны — гэта прадузгор’е, а таксама пачатак [[Анды|Андаў]] з найвышэйшым шчытом [[Паўднёвая Амэрыка|Паўднёвай Амэрыкі]] пікам [[Аканкагуа]]. Цэнтральная частка — гэта пагор’е [[Куё]]. На поўначы ёсьць субтрапікальныя раўніны [[Гран Чако]]. На паўднёвым захадзе знаходзіцца [[Мэсапатамія (Аргентына)|Мэсапатамія]].
 
 
== Эканоміка ==
У [[1890]]—[[1930]]1890—1930 гадах Аргентына належала да адной зь дзесяці найбагацейшых краінаў сьвету. Разьвіцьцё краіны падтрымлівалася, у асноўным, брытанскім капіталам і тычылася сельскай гаспадаркі ды інфраструктуры. Насельніцтва краіны расло на 4% штогод. Даходы расьлі яшчэ хучэй. На пераломе 20—30-х гадоў у Аргентыне, як і ў іншых краінах сьвету, пачаўся эканамічны крызыскрызіс. Падчас крызысукрызісу ў Аргентыну прыйшоўся дадатковы наплыў эмігрантаў. Гэта прывяло да таго, што Аргентыне цяжэй за іншыя краіны было вярнуцца да ранейшага ўзроўню даходаў на жыхара. У той час [[эканамічны лібэралізм]] зьмяніўся палітыкай [[інтэрвэнцыянізм]]у і [[пратэкцыянізм]]у.
 
У 50-х гадах тагачасны прэзыдэнт [[Хуан Пэрон|Хуан Дамінга Пэрон]] вырашыў ператварыць Аргентыну ў сацыялістычную дзяржаву па ўзорах заходніх краінаў. На жаль, сацыяльныя праграмы вымагалі вельмі шмат грошай, і ўжо ў другой палове 50-ыхх, калі [[Хуан Пэрон|Пэрона]] скінулі з пасады прэзыдэнта, пачаліся гады вострай эканоміі. З крызісам, які выклікалі сацыяльныя рэформы, здолелі справіцца ў 60-ых гадах [[20 стагодзьдзе|ХХ стагодзьдзя]], якія былі адзначаныя найбольш нізкай [[інфляцыя]]й. Але ўжо праз 10 гадоў Аргентыну, як і ўвесь капіталістычны сьвет, ахапіў чарговы эканамічны крызыскрызіс, рост [[Супольны ўнутраны прадукт|СУП]]а быў невялікі, а [[інфляцыя|інфляцыі]] наадварот. Каб справіцца з крызісам, Аргентына набрала шмат крэдытаў у іншых краінаў, і гэта павялічыла запазычанасьць краіны, што разам зь нестабільнай палітычнай сытуацыяй толькі пагоршыла стан краіны. У 80-ых гадах эканамічны крызыскрызіс перарос у катастрофу, некалькі [[дэфолт]]аў запар, [[Гіпэрінфляцыя|гіпэрінфляцыю]], а таксама спад вытворчасьці. Каб перамагчы крызіс, пачынаюцца эканамічныя рэформы, у якія ўваходзіць [[прыватызацыя]] і [[лібэралізацыя]] замежнага гандлю. Гэта абумовіла рост СУПу ў [[1991]]—[[1998]]1991—1998 гадах каля 6%, што было блізкім да тагачаснага росту СУП [[Чылі]]. Інфляцыя спала з 4000% у год да 1—2%. Але вялікая запазычанасьць перад іншаземнымі [[крэдытор]]амі, а таксама спад СУП у [[1999]] і [[2000]] гадах выклікалі чарговы эканамічны крызыскрызіс. Гвалтоўна ўзросла беспрацоўе. Чарговы прэзыдэнт [[Нэстар КрыхнэрКірхнэр]] распачаў новыя эканамічныя рэформы. Увёў абмежаваны эканамічны кантроль, але зрабіць [[Нацыяналізацыя|нацыяналізацыю]] не наважыўся. Эфэктам такой палітыкі быў рост СУПу ў [[2003]]—[[2007]]2003—2007 гадах 7-11% штогод. Тым ня менш, у [[2014]] годзе шэраг фінансавых арганізацыяў адзначылі пагрозу дэфолту краіны.
 
== Дэмаграфія ==
 
== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons|Argentina}}
{{Партал|Паўднёвая Амэрыка}}
{{Commons|Argentina}}
 
{{Краіны Паўднёвай Амэрыкі}}
159 567

зьменаў