Розьніца паміж вэрсіямі «Сьвятая (гара)»

стыль
д (→‎Мінуўшчына: кірылічная «с»)
(стыль)
|Даўгата хвілінаў = 04
}}
'''Сьвята́я''' (з [[1958]] году — '''Дзяржы́нская''') — [[гара]], найвышэйшы пункт [[Менскае ўзвышша|Менскага ўзвышша]] і [[Беларусь|Беларусі]]. Вышыня над узроўнем мора — 345 мэтраў, бачная вышыня 40—50 м.
 
Знаходзіцца ля вёскі [[Скірмантава]], за 20 км на поўнач ад [[Койданаў|Койданава]] і за 30 на паўднёвы захад ад [[Менск]]у.
Гару складаюць [[марэна (геалёгія)|марэны]], пакрытыя суглінкамі і супяскамі, якія сфармаваліся падчас паазерскага зьледзяненьня.
 
Ля падножжа гары пачынаюцца рэчкірэкі, што належаць да басэйнаў [[Нёман]]а і [[Дняпро|Дняпра]]. Гэта [[Пціч]], [[Іслач]], [[Сула (рака)|Сула]], [[Вуса (прыток Нёмана, Узьдзенскі раён)|Вуса]].
 
Паўднёва-заходнія схілы стромкасьцю да 5º, паўночныя і ўсходнія схілы спадзістыя — да 2º, разараныя. 15 % тэрыторыі на паўночным захадзе пад маладым лесам.
 
== Гісторыя ==
Назва гары, верагоднавідаць, паходзіць з дахрысьціянскіх часоў, калі на ёй знаходзілася паганскае [[капішча]]. Паводле мясцовага паданьня, разьмешчаная на гары вёска [[Скірмунтава]] атрымала сваю назву ў гонар беларускага асілка «Скірмуня», што здабыў перамогу ў бітве з татарамі.
 
У першай палове [[XX стагодзьдзе|XXст. стагодзьдзя]]па пасьля прыходупрыходзе савецкай улады тэрыторыя гары апынулася ў складзе мэхдварамэханізаванага двара саўгасу «Камсамолец». У часы сталінскіх рэпрэсіяў, якія праводзілі супрацоўнікі НКУС пад лёзунгамі барацьбы саз шпіёнамі-здраднікамі і варожымі элемэнтамі, у прымежнайпагранічнай зоне (за шэсьць кілямэтраў ад межаўграніцы міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]) шматлікіямногіх жыхарыжыхароў вёскі былі высланыявыслалі на [[Салаўкі]] і ў [[Сыбір]], ніхто зь іх не вярнуўся<ref>Михайлов С. [http://www.expressnews.by/146.html Стас Михайлов. Станет ли Дзержинская гора Святой?] // «[[Экспресс Новости]]», [[8 ліпеня]] [[2004]] г.</ref>. ПадчасУ [[Другая сусьветная вайна|ДругойДругую сусьветнайсусьветную вайнывайну]] [[30 ліпеня]] [[1943]] рокугоду фашысцкія карнікі ўшчэнт спалілі вёску Скірмунтава разам з 140 мірнымі жыхарамі.
 
У [[1958]] годзе бальшавікі перайменавалі Сьвятую гару ў «Дзяржынскую» ў гонар савецкага партыйнага дзеяча, аднаго з арганізатараў «чырвонага тэрору»<ref>[[ТацянаПроцька Процька]]:Т. [http://www.svaboda.org/content/article/790270.html «На сумленьні Дзяржынскага шмат расстраляных людзей»] // [[Радыё Свабода]], [[22 сьнежня]] [[2004]] г.</ref> — [[Фэлікс Дзяржынскі|Фэлікса Дзяржынскага]].
 
У канцы [[XX стагодзьдзе|XX стагодзьдзя]]ст. на вяршыні гары паставілі памятны знак «Гара Дзяржынская. Вышэйшая кропка Беларусі. Вышыня 345 мэтраў над узроўнем мора». НаУ пачатку [[21 стагодзьдзе|XXI стагодзьдзя]]ст. тэрыторыю гары добраўпарадкавалі.
 
== Крыніцы ==
 
== Літаратура ==
* [[ЛявонЦелеш Целеш]]Л. А была гара Святая… // [[Народная Воля|«Народная Воля»]] №61—62, [[24 красавіка]] [[2008]] г.
* Дзержинская гора // Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г.П. Пашков [и др.] ; под общ. ред. И.И. Пирожника. — Мн., 2007. — 648 с. ISBN 978-985-11-0384-9
* {{Літаратура/Турыстычная энцыкляпэдыя Беларусі}}
* [[Лявон Целеш]]. А была гара Святая… // [[Народная Воля|«Народная Воля»]] №61—62, [[24 красавіка]] [[2008]]
 
== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.expressnews.by/146.html Стас Михайлов. Станет ли Дзержинская гора Святой?] // «[[Экспресс Новости]]», [[8 ліпеня]] [[2004]]
* [http://www.knihi.com/nn/1998/11/03.htm Зьміцер Бартосік. «Бясконцая гара»]
* Михайлов С. [http://www.expressnews.by/146.html Стас Михайлов. Станет ли Дзержинская гора Святой?] // «[[Экспресс Новости]]», [[8 ліпеня]] [[2004]] г.
 
[[Катэгорыя:Рэльеф Беларусі]]