Розьніца паміж вэрсіямі «Цунамі»

208 байтаў выдалена ,  4 гады таму
д
д (дададзеная Катэгорыя:Стыхійныя бедзтвы з дапамогай HotCat)
'''ЦунаміЦуна́мі''' (зь [[японская мова|японскай мовы]] 津波 — ''цу'' (гавань) і ''намі'' (хваля)) — вялізныя хвалі, якія ўзьнікаюць на паверхні [[акіян]]у падчас моцных падводных [[землятрус]]аў. Моцныя выбухі, вывяржэньні [[вулкан]]аў або падзеньне [[мэтэарыт]]аў ў акіян таксама могуць выклікаць вялікія цунамі. Хуткасьць распаўсюджаньня цунамі 400—800 кілямэтраў на гадзіну. Вышыня хваляў можа сягаць 30 мэтраў.
 
== Здарэньні ==
Паводле гэтай формулы можам лёгка падлічыць хуткасьць хвалі цунамі. Сярэдняя глыбіна Ціхага акіяну 4 кілямэтры, значыць хуткасьць распаўсюджаньня:
 
: <math>c \approx \sqrt {10 * 4000}</math> = 200 м/cс = 720 км/г
 
Такім чынам цунамі распаўсюджваецца з хуткасьцю 700—800 кілямэтраў на гадзіну. Адпаведна, можна падлічыць, колькі часу на папярэджаньне маюць службы, каб падняць трывогу. Напрыклад, калі эпіцэнтар знаходзіцца за 1,500 кілямэтраў ад берагу, служба ратаваньня мае каля дзьвюх гадзінаў.
На плыткаводзьдзі хваля цунамі значна запавольваецца. Напрыклад, каля берагу з глыбінёй дзесяць мэтраў хваля будзе мець хуткасьць усяго 36 кілямэтраў на гадзіну:
 
: <math>c \approx \sqrt {10 * 10}</math> = 10 м/cс = 36 км/г
 
Калі першай да берагу даходзіць не вяршыня хвалі, а ўпадзіна, то часта назіраецца хуткі адліў. Вада раптоўна сыходзіць, агалаючы дно. Калі вугал нахілу дна досыць плоскі, то вада можа сыходзячы, агаліць дно акіяну да адлегласьцяў больш як 800 мэтраў. Гэта павінна стаць сыгналам для людзей, што ў найбліжэйшыя 3-45 хвілінаў на бераг накоціцца вяршыня хвалі цунамі.
 
== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons|Category:Tsunami|выгляд=міні}}
* [[wikibooks:Waves/Types_of_Waves|Тыпы хваляў]] (па{{ref-ангельску)en}}
* [[:en:megatsunami|Мэгацунамі]] (па{{ref-ангельску)en}}
 
{{Шаблён:Надвор’е}}
 
[[Катэгорыя:Акіянаграфія]]
[[Катэгорыя:Мэтэаралёгія]]
[[Катэгорыя:Сэйсмалёгія]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]
[[Катэгорыя:СтыхійныяЦунамі| бедзтвы]]
129 127

зьменаў