Розьніца паміж вэрсіямі «Пэрсыдзкая затока»

артаграфія, катэгорыя
д (Removing Link FA template (handled by wikidata))
(артаграфія, катэгорыя)
[[Файл:Persian Gulf RU.PNG|міні|300пкс|Пэрсыдзкая затока.]]
'''Пэрсыдзкая затока''' ({{мова-fa|خليج فارس}} khalīj-e-Fārs}}; [[арабская {{мова-ar|па-арабску]] الخليج الفارسیalالفارسی}} al-khalīj al-farsi) знаходзіцца ў паўднёва-заходняй [[Азія|Азіі]], зьяўляецца працягам [[Аманская затока|Аманскай затокі]], разьдзяляе [[Іран]] і [[Арабійская паўвыспа|АрабійскуюАрабійскі паўвыспупаўвостраў]].
 
Затока была полем бойкі ў вайне паміж Іранам і [[Ірак]]ам ([[1980]]-[[1988]] гг). У [[1991]] годзе Пэрсыдзкая затока ізноў стала арэнай «[[вайна ў Затоцы|«вайны ў Затоцы»]]», падчас якой Ірак акупаваў [[Кувэйт]], але потым праз умяшаньне амэрыканскіх войскаў быў вымушаны вярнуцца ў свае межы.
'''Пэрсыдзкая затока''' ({{мова-fa|خليج فارس khalīj-e-Fārs}}; [[арабская мова|па-арабску]] الخليج الفارسیal-khalīj al-farsi) знаходзіцца ў паўднёва-заходняй [[Азія|Азіі]], зьяўляецца працягам [[Аманская затока|Аманскай затокі]], разьдзяляе [[Іран]] і [[Арабійская паўвыспа|Арабійскую паўвыспу]].
 
Затока была полем бойкі ў вайне паміж Іранам і [[Ірак]]ам ([[1980]]-[[1988]] гг). У [[1991]] годзе Пэрсыдзкая затока ізноў стала арэнай [[вайна ў Затоцы|«вайны ў Затоцы»]], падчас якой Ірак акупаваў [[Кувэйт]], але потым праз умяшаньне амэрыканскіх войскаў быў вымушаны вярнуцца ў свае межы.
 
Навакольнае асяродзьдзе Пэрсыдзкай затокі раней было прадстаўлена вялікай колькасьцю [[рыба|рыбы]], [[каралы|каралавымі рыфамі]], падводнай расьліннасьцю, але ўсё гэтае багацьце было зьнішчанае ў выніку распачатай здабычы [[нафта|нафты]] на берагах затокі і нядаўнімі войнамі, адным са спосабаў вядзеньня якіх былі зьнішчэньні нафтапровадаў і нафтапераапрацоўчых заводаў.
 
== Геаграфія ==
Пэрсыдзкая затока мае плошчу прыкладна 233 000 км², на ўсходзе зьвязаная з Аманскай затокай [[Армуская пратока|Армускай пратокай]], на захадзе пераходзіць у [[дэльта|дэльту]], утвораную рэкамі [[Эўфрат]] і [[Тыгр (рака)|Тыгр]]. Яе даўжыня – 989 км, адзьдзяляеаддзяляе Іран ад [[Саудаўская Арабія|Саудаўскай Арабіі]]. Шырыня Хармускай пратокі 56 км. Затока не глыбокая, максымальная глыбіня 90 мэтраў, сярэдняя – 50 м.
 
Пэрсыдзкая затока мае плошчу прыкладна 233 000 км², на ўсходзе зьвязаная з Аманскай затокай [[Армуская пратока|Армускай пратокай]], на захадзе пераходзіць у [[дэльта|дэльту]], утвораную рэкамі [[Эўфрат]] і [[Тыгр (рака)|Тыгр]]. Яе даўжыня – 989 км, адзьдзяляе Іран ад [[Саудаўская Арабія|Саудаўскай Арабіі]]. Шырыня Хармускай пратокі 56 км. Затока не глыбокая, максымальная глыбіня 90 мэтраў, сярэдняя – 50 м.
 
Краіны, разьмешчаныя на ўзьбярэжжы Пэрсыдзкай затокі: Іран, [[Аман]], [[Аб’яднаныя Арабскія Эміраты]], Саудаўская Арабія, [[Катар]], [[Бахрэйн]], [[Кувэйт]] і [[Ірак]]. Існуе мноства невялікіх выспачак.
 
== Этымалёгія ==
 
Навукоўцы, якія дасьледавалі паходжаньне назвы затокі, прыйшлі да высновы, што назва «пэрсыдзкая» найбольш дакладная. Апошнія 2 500 год амаль усе гісторыкі і аўтары Бліжняга Ўсходу менавіта так называлі гэтую затоку.
 
Пісьмовыя крыніцы часоў старадаўняй Пэрсыдзкай імпэрыі не дайшлі да нашых часоў, але ў вуснай мове ўсе народы рэгіёна называюць яе ''Мора Ірана'', ''Парскае мора''.
 
З 550 годагоду да 330 годагоду да н. э. амаль усе пісьмовыя крыніцы называлі Пэрсыдзкую затоку ''Мора Парс''.
 
Але ў наш час некаторыя краіны аспрэчваюць дакладнасьць назвы затокі. Нягледзячы на гэта, на Дваццаць трэцяй сэсіі [[ААН]] у сакавіку-красавіку [[2006]] годагоду назва ''Пэрсыдзкая затока'' зацьверджаная як афіцыйная назва, якая выкарыстоўваецца краінамі-удзельніцаміўдзельніцамі ААН.
 
== Брытанскае ўладаньне ==
 
З [[1763]] да [[1971]] году [[Вялікабрытанія]] рознымі шляхамі і формамі (праз Аб’яднаныя Арабскія Эміраты, Бахрэйн, Кувэйт, Аман і Катар) кантралявала Пэрсыдзкую затоку.
 
 
== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons}}
{{Commons|Category:Persian Gulf|выгляд=міні}}
 
[[Катэгорыя:Блізкі Ўсход]]
[[Катэгорыя:ІндыйскіЗалівы акіянІндыйскага акіяна]]
159 567

зьменаў