Розьніца паміж вэрсіямі «Пэрыцэнтар і апацэнтар»

артаграфія
(артаграфія)
'''Пэрыцэнтар''' і '''апацэнтар''' ({{мова-el|περί|скарочана}}); «пэры» — вакол, каля, поруч,; ({{мова-el|από|скарочана}}); «апа» — з, ад (частка складанага слова, якая азначае адмаўленьне й адсутнасьць чагосьці), ({{мова-la|centrum|скарочана}} — цэнтар) — кропкіпункты арбіты нябеснага цела — самаясамы блізкаяблізкі да цэнтральнага цела і самаясамы далёкаядалёкі ад цэнтральнага цела, вакол якога адбывяецца рух. Раней таксама выкарыстоўвалася абагульняючае паняцьце '''апсы́да''' (ад {{мова-el|ἁψίς|скарочана}} — дуга, пятля, звод).
 
'''Лінія абсыд''' — лінія, якая злучае пэрыцэнтар і апацэнтар; для эліптычнай арбіты лінія абсыд супадае зь вялікай восьсю [[эліпс]]а.
У арбітах [[плянэта|плянэт]] [[Сонечная сыстэма|Сонечнай сыстэмы]] пэрыцэнтар і апацэнтар завуць, адпаведна, ''пэрыгель'' альбо ''прысонцавік'' і ''афэль''.
 
У арбітах [[Месяц (спадарожнік Зямлі)|Месяца]] і [[штучны спадарожнік Зямлі|штучных спадарожнікаў Зямлі]] ''пэрыгей'' і ''апагей''.
 
У арбітах [[падвойная зорка|падвойных зорак]] — '''пэрыястар''' і '''апаастар'''.
 
== Пэрыгей і апагей ==
[[ВыяваФайл:Apside general scheme.png|міні|300пкс|
'''1''' [[Зямля]]<br />
'''2''' [[арбіта]] спадарожніка<br />
'''Пэрыге́й''' ([[Грэцкая мова|грэц.]] περίγειος, літар. «калязямны») — самая блізкая да [[Зямля|Зямлі]] кропка [[арбіта|арбіты]] нябеснага цела, якое рухаецца ў полі ягонага прыцягненьня. Звычайна гэта [[Месяц (спадарожнік Зямлі)|Месяц]] або [[штучны спадарожнік Зямлі]].
 
Сілы ўзбурэньня выклікаюць зьмену становішча пэрыгея ў прасторы. Так, з-за дзеяньня сілы ўзбурэньня з боку [[Сонца|Сонцы]] пэрыгей [[Мэркурый (плянэта)|Мэркурыю]] рухаецца па арбіце ў напрамкукірунку руху плянэтаплянэты па арбіце, зьдзяйсняючызьдзяйсьняючы поўнае абарачэньне за 8,85 [[год|гады]]у. Перасоўваньне пэрыгея штучных спадарожнікаў Зямлі абумоўленае галоўным чынам адрозненьнем [[геоід|формы Зямлі]] ад [[шар|шара]]а, прычым велічыня і накірунаккірунак гэтага руху залежаць ад нахілу плоскасьці арбіты спадарожніка да плоскасьці зямнога [[экватар]]ау.
 
Адлегласьць ад пэрыгея да цэнтра Зямлі завецца ''пэрыгейнай адлегласьцю''.
'''Апаге́й''' (ад [[Грэцкая мова|грэц.]] απόγεια, літар. «ад зямлі») — самая далёкая ад цэнтру [[Зямля|Зямлі]] кропка [[арбіта|арбіты]] нябеснага цела, якое рухаецца вакол Зямлі.
 
КропкаПункт апагею прама процілеглаяпроцілеглы кропцыпункту пэрыгея, бо абедзьвеабодва гэтыя кропкіпункты — канцы лініі абсыд і зьмяняюць сваё становішча зь зьменай становішча лініі абсыд. Такім чынам, зьмена накірункукірунку лініі апагею, напрыклад, Месяца непасрэдна атрымліваецца са зьмены становішча пэрыгея яе арбіты. Што тычыцца адлегласьці кропкіпункту апагею, то зьмена гэтай адлегласьці залежыць ад зьмен [[эксцэнтрысытэт]]а месяцовай арбіты і яе вялікай восі.
 
=== У пераносным значэньні ===
Апагей — вышэйшаянайвышэйшы кропкапункт, росквіт чагосьці, напрыклад, «апагей славы».
 
[[Катэгорыя:Астраномія]]
159 595

зьменаў