Простае ўзьняцьцё: розьніца паміж вэрсіямі

д
афармленьне
д (выпраўленьне перанакіраваньня на шаблён)
д (афармленьне)
 
[[Файл:Equatorial coordinate system (celestial).svg|thumbміні|Экватарыяльная сыстэма каардынат. ''RA'' і ''Dec'' — простае ўзьняцьцё і схіленьне адпаведна.]]
'''Простае ўзьняцьцё''' (''α, R. A.'' — ад {{мова-en|Right Ascension|скарочана}}) — памер дугі [[нябесны экватар|нябеснага экватару]] ад пункту веснавога [[роўнадзеньне|роўнадзеньня]] да кола схіленьня сьвяціла. Простае ўзьняцьцё разам са [[схіленьне (астраномія)|схіленьнем]] зьяўляюцца вымярэньнямі [[сыстэма нябесных каардынат|сыстэмы нябесных каардынат]].
 
Простае ўзьняцьцё адлічваецца ва ўсходнім накірункукірунку ад пункту веснавога роўнадзеньня. Для вымярэньня простага ўзьняцьця выкарыстоўваюць альбо градусную меру (ад 0° да 360°), або гадзінную меру (ад 0<sup>h</sup> да 24<sup>h</sup>). Пры гэтым 24<sup>h</sup> = 360°.
 
Простае ўзьняцьцё — [[астраномія|астранамічны]] эквівалент зямной [[Даўгата|даўгаты]]. Як простае ўзьняцьцё, гэтак і даўгата зьяўляюцца мерай кута «усход-захад» уздоўж [[экватар]]а; абедзьве меры бяруць адлік ад нулявога пункту на экватары. Пачатак адліку даўгаты на [[Зямля (плянэта)|Зямлі]] — [[Грынвіцкі мэрыдыян|нулявы мэрыдыян]]; пачатак адліку простага ўзьняцьця на небе — пункт веснавога роўнадзеньня.
 
== Гісторыя ==
Панятак простага ўзьняцьця быў вядомы яшчэ з часоў [[Гіпарх]]а, які вызначаў разьмяшчэньне [[зорка|зорак]] у экватарыяльных каардынатах у [[2 стагодзьдзе да н. э.|II стагодзьдзі да н. э.]] Але Гіпарх і яго пераемнікі складалі сваісвае [[Астранамічны каталёг|каталёгі зорак]] у экліптычнай сыстэме каардынат.
 
Па вынаходзтве [[тэлескоп]]у стала магчыма назіраць [[астранамічны аб’ект|астранамічныя аб’екты]] з большай дэталізацыяй. Для таго, каб трымаць аб’ект у полі зроку праягл час, апынулася зручным выкарыстаньне экватарыяльнага мантажу, які дазваляў тэлескопу вярцецца вакол палярнай восі. У сувязі з гэтым і была прынятая экватарыяльная сыстэма каардынат.
160 359

зьменаў