Злоты: розьніца паміж вэрсіямі

19 байтаў дададзена ,  8 гадоў таму
д
кірылічная «і»
д (Bot: Migrating 57 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q123213 (translate me))
д (кірылічная «і»)
|Дата і курс = 11 красавіка 2009
}}
'''Злоты''' ({{мова-pl|Złoty}}, скарочана  — zł, актуальны код [[ISO 4217]]: ''PLN'')  — афіцыйная грашовая адзінка [[Польшча|Польшчы]], складаецца са 100 [[грош]]аў.
 
== Гісторыя злотага ==
 
=== Рэч Паспалітая Абодвух Народаў ===
Першапачаткова ў [[14 стагодзьдзе|14]] і [[15 стагодзьдзе|15]] стагодзьдзях злотым называліся замежныя залатыя [[дукат]]ы, што траплялі ў абарот Польшчы. Пачаткова яны былі прыроўненыя да 14 [[грош]]аў. Ухвала Сэйму [[1496]] году прызначыла курс злотага роўным 30 срэбным грошам. Аднак з-за рознага зьмяненьня вартасьці залатых і срэбных манэтаў гэты курс доўга не пратрымаўся. Таму злоты застаўся грашова-разьліковай адзінкай, роўнай 30 грошам, якая таксама называлася [[флярэн]]ам. Дукат атрымаў назву «чырвоны злоты».
[[25 красавіка]] [[1924]] году дзякуючы праведзенай грашовай рэформе міністрам фінансаў [[Уладзіслаў Грабскі|Уладзіславам Грабскім]] у РП [[польская марка]] была заменена на злоты. Новая валюта была прывязаная да [[золата]]. Вартасьць 1 злотага была роўная 0,1687 грама золата.
 
Сярод іншых прапановаў пры выбары назвы былі  — «лех» і «пол» (накшталт [[Летувіскі літ|літа]] і [[Латвійскі лат|лата]]). Але перамагал назва гістарычна зьвязаная з Польшчай.
 
=== Нямецкая акупацыя ===
Пад час нямецкай акупацыі Польшчы ў [[1939]]—[[1944]] гадах немцы выпусьцілі ў абарот на землях [[Генэральнае Губэрнатарства|Генэральнага Губэрнатарства]] новыя грошы, з той самай назваю  — злоты. Перадваенныя польскія банкноты былі ў [[1940]] годзе замененыя на акупацыйныя. Меўся ліміт абмену адрозны для [[немцы|немцаў]], [[палякі|палякаў]] і [[жыды|жыдоў]]. Акупацыйныя злотыя выдаваліся праз «Эмісійны банк у Польшчы» зь сядзібаю ў [[Кракаў|Кракаве]]. Гэта быў адзіны інстытут ў [[Трэці Райх|Трэцім Райху]], дзе афіцыйна мелася назва '''Польшча'''. Кіраваў банкам [[Фелікс Млынарскі]], перадваенны віцэ-шэф Польскага Банку. Млынарскі таемна супрацоўнічаў з урадам Польшы на эміграцыі. банкоты мелі надпісы па-польску, але не было на іх польскага арла і іншых польскіх сымбаляў. Ад прозьвішча Млынарскага банкноты ў народзе былі названыя «млынаркі».
 
=== [[Польская Народная Рэспубліка]] ===
Пасьля вызваленьня Польшчы ад немцаў у [[1944]] годзе савецкія ўлады выпусьцілі папяровыя грошы наміналам 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 і 500 zł, а таксама ў [[1945]]  — 1000 zł.
 
[[30 кастрычніка]] [[1950]] у краіне былі ўведзеныя новыя грошы, якія абменьваліся ў стасунку 100:3 для заробкаў і 100:1 для банкнотаў у абароце і на банкаўскіх рахунках. Манэты мелі вартасьць 1, 2, 5, 10, 20, 50 gr iі 1 zł. Банкноты  — 2, 5, 10, 20, 50, 100 iі 500 zł. Банкноты 2 і 5 zł былі ў [[1960]] годзе абмененыя на манэты. У [[1965]] была выведзена з ўжытку банкнота 10 zł. У [[1966]] выдадзена новая банкнота вартасьцю 1000 zł.
 
У [[1975]] адбылася зьмена банкнотаў: на банкнотах замест працоўнага люду зьмясьцілі выбітных дзеячоў Польшчы.
 
У [[1976]] дадалася банкнота 200 zł, у [[1977]]  — 2000 zł, а 20 zł была замененая манэтамі. Пад час вайсковага стану ў [[1982]] з-за інфляцыі надрукавалі банкноты вартасьцю 5000 zł, затое манэты 10 і 20 zł былі замененыя на банкноты ў сувязі з бракам мэталу (біцьцё манэт аднавілі ў [[1986]]).
 
[[Гіпэрінфляцыя]] на пераломе 80-х і 90-х сталася вынікам выпуску дадаковых наміналаў  — 10 000 zł ([[1987]]), 20 000 zł ([[1989]]), 50 000 zł ([[1989]]), 100 000 zł ([[1990]]), 200 000 zł ([[1989]]), 500 000 zł (1990), 1 000 000 zł ([[1991]]) iі 2 000 000 zł ([[1993]]).
 
=== [[Рэспубліка Польшча]] ===
== Сучасныя наміналы ==
* [[манэта|манэты]] грашовыя: 1 gr, 2 gr, 5 gr, 10 gr, 20 gr, 50 gr
* манэты златовыя: 1 zł, 2 zł, 5 zł (існуюць шмат калекцыянэрскіх менэт вартасьцю 2 zł, срэбраныя  — 10 iі 20 zł і залатыя - — 100 iі 200 zł)
* [[банкнота|банкноты]]
** часта ўжываныя: 10, 20, 50 iі 100 zł
** рэдка ўжываныя: 200 zł
{{Абменны курс|PLN}}
156 837

зьменаў