Розьніца паміж вэрсіямі «Насельніцтва Беларусі»

артаграфія, афармленьне
д (→‎Мова: +выява)
(артаграфія, афармленьне)
[[Файл:Belarus - urban and rural population dynamics.png|міні|300пкс|Гарадзкое і сельскае насельніцтва, 1939—2012 гг.:<br>{{Легенда|#4f81bd|сяляне}}, {{Легенда|#c0504d|месьцічы}}]]
'''[[Беларусь]]''' — [[монанацыянальная дзяржава]] (паводле вызначэньня [[ААН]]). У ёй акрамя [[беларусы|беларусаў]] пражываюць [[расейцы]], [[габрэі]], [[украінцы]], [[палякі]], [[летувісы]], [[армяне]], [[азэрбайджанцы]] і іншыя народы. На працягу беларускай гісторыі склалася так, што асноўным насельніцтвам гарадоў былі [[габрэі]], а сельскай мясцовасьці — [[ліцьвіны]] ([[беларусы]]). У цяперашні час у гарадах і сёлах пярэсты этнічны склад, хоць большасьць насельніцтва (каля 80%) належыць да тытульнай нацыі.
 
== Колькасьць ==
[[Файл:Belarus-demography-2007.png|міні|250пкс|Колькасьць, 1989—2007 гг.]]
Паводле перапісу 14-14—[[24 кастрычніка]] 2009 году, Беларусь мела 9 5049504 тысячы жыхароў. За 10 гадоў ад перапісу 1999 г. колькасьць насельніцтва паменшылася на 541 тысячу (-5–5,4%). Пры гэтым доля сельскага насельніцтва скарацілася на 644 тысячы (-21–21%)<ref name="свабода"/>. Колькасьць насельніцтва на [[1 жніўня]] [[2012]] году склала 9 4579457,1 тыс. чалавек і ў параўнаньні з пачаткам бягучага году скарацілася на 8,1 тыс. чалавек<ref name="Белта306911">{{Навіна|аўтар=[[Алена Прус]]|загаловак=Колькасьць насельніцтва Беларусі на 1 жніўня склала 9 млн. 457,1 тыс. чалавек|спасылка=http://news.belta.by/by/print?id=690787|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=27 жніўня 2012|дата доступу=8 красавіка 2013}}</ref>.
 
== Народнасьці ==
У часе перапісу 2009 г. 84% (+3% зь перапісу 1999 г.) жыхароў краіны аднесьлі сябе да карэннага народанароду — беларусаў, 8% — да расейцаў (менш на траціну), 3% — да палякаў, каля 2% — да ўкраінцаў (менш на траціну), 0,1% — да габрэяў (менш у 2,2 разы)<ref name="зьвязда"/>. Паводле перапісу насельніцтва ў лютым [[1999]] году ў Беларусі пражывалі прадстаўнікі больш за 130 нацыяў і нацыянальнасьцяў. Сярод іх найболей прадстаўленымі этнічнымі групамі зьяўляліся [[беларусы]] (8&nbsp;1588158,9 тыс.), [[расейцы]] (1&nbsp;1411141,7 тыс.), [[палякі]] (395,7 тыс.), [[украінцы]] (237 тыс.), [[габрэі]] (27,8 тыс.), [[армяне]] (10,2 тыс.), [[азэрбайджанцы]] (10,1 тыс.), у меншай ступені — [[летувісы]] (6,4 тыс.) і [[грузіны]] (3 тыс.).
 
== Рэгіёны ==
[[Файл:Belarus population intercensal dynamic 1999-2009.png|міні|300пкс|Зьмена колькасьці насельніцтва па адміністрацыйных адзінках між перапісамі 1999 і 2009 гг.]]
Па дадзеныхзьвестках за студзень-верасень 2008 году ў [[Менск]]у колькасьць насельніцтва павялічылася з 1 млн. 803,9 тыс. да 1 млн. 819,5 тыс. У астатніх рэгіёнах краіны колькасьць жыхароў паменшылася. У Гомельскай вобласьці на 1 кастрычніка налічалася 1 млн. 465,7 тыс. чалавек, у [[Менская вобласьць|Менскай]] — 1 млн. 458,5 тыс., [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай]] — 1 млн. 435 тыс., [[Віцебская вобласьць|Віцебскай]] — 1 млн. 267,3 тыс., [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай]] — 1 млн. 125,1 тыс., [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай]] — 1 млн. 104,5 тыс. жыхароў<ref name="БелаПАН 1">{{Навіна|аўтар=[[Марына Носава]]|загаловак=За студзень—верасень колькасьць насельніцтва Беларусі паменшылася на 20,1 тыс. чалавек|спасылка=http://by.belapan.by/archive/2008/10/29/263294_263337|выдавец=БелаПАН|дата публікацыі=29 кастрычніка 2008|дата доступу=8 красавіка 2013}}</ref>.
 
За 2008 год у Менску колькасьць насельніцтва павялічылася з 1 млн. 814,8 тыс. да 1 млн. 828,9 тыс. У астатніх рэгіёнах краіны колькасьць жыхароў паменшылася. У Гомельскай вобласьці на 1 студзеня 2009 году налічалася 1 млн. 464,5 тыс. чалавек, у Менскай — 1 млн. 453,9 тыс., Берасьцейскай — 1 млн. 433 тыс., Віцебскай — 1 млн. 265,2 тыс., Магілёўскай — 1 млн. 123,1 тыс., Гарадзенскай — 1 млн. 102,8 тыс.
 
На [[1 траўня]] [[2009]] году ў параўнаньні з адпаведнай датай мінулага году колькасьць насельніцтва павялічылася толькі ў Менску — з 1 млн 817,5 тыс. чалавек да 1 млн 840,1 тыс. У астатніх рэгіёнах рэспублікі колькасьць жыхароў паменшылася. У выніку на 1 траўня ў Гомельскай вобласьці налічвалася 1 млн 462,6 тыс. чалавек, у Менскай — 1 млн 448,4 тыс., у Берасьцейскай — 1 млн 430,8 тыс., у Віцебскай — 1 млн 262,1 тыс., у Магілёўскай — 1 млн 120,4 тыс., у Гарадзенскай — 1 млн 100,1 тыс.
== Нарадзілася/Памерла ==
[[Файл:Belarus mortality.png|міні|300пкс|[[Сьмяротнасьць]], 1950—2011 гг.]]
У [[2006]] годзе ў краіне нарадзілася 95&nbsp;743 чалавекі (106 % да 2005), каэфіцыент нараджальнасьці 9,8 чалавека на 1000 насельніцтва (у 2005 — 9,2). Памерла ў 2006 годзе 138&nbsp;944 чалавекачалавекі (98 % да 2005), каэфіцыент сьмяротнасьці склаў 14,3 на 1000 (у 2005 — 14,5).<ref>http://naviny.by/rubrics/society/2007/01/18/ic_news_116_265761/</ref> За 2008 год нарадзілася 107. 910 дзяцей, што на 4.4854485 больш у параўнаньні з 2007 годам; памерлапамерлі 134. 394 чалавекачалавекі (на 1.5391539 чалавек больш).
 
=== Самагубства ===
Узровень самагубстваў — гэта колькасьць суіцыдаў на 100 000 насельніцтва, згодна з статыстыкай [[Сусьветная арганізацыя здароўя|Сусьветнай арганізацыі здароўя]] за 2007 год, па ўсіх краінах, дзе гэтыя зьвесткі былі даступныя, Беларусь заняла першае месца<ref>{{Навіна|аўтар=[[Мікола Бугай]], [[Раман Маладзяшын]]|загаловак=Беларусь выйшла ў сусьветныя лідэры па самагубствах|спасылка=http://pda.nn.by/artykul/18390.html|выдавец=[[Наша Ніва]]|дата публікацыі=17 ліпеня 2008|дата доступу=8 красавіка 2013}}</ref>. Навукоўцы тлумачаць гэты змрочны ўзьлёт ростам спажываньня [[алькаголь|алькаголю]], суб'ектыўнымсуб’ектыўным адчуваньнем адсутнасьці жыцьцёвых пэрспэктываў, [[дэпрэсіўнае асяродзьдзе|дэпрэсіўным асяродзьдзем]], нізкімі выдаткамі на культуру, а таксама тыпам культурнай традыцыі. Сацыёлягі з [[Інстытут Гэлапа|Інстытуту Гэлапа]] (Gallup Polls) у сваёй нядаўняй публікацыі паказалі сувязь колькасьці самагубстваў з рэлігійнасьцю грамадзтва. Сусьветныя сацыялягічныя дасьледаваньні Інстытуту з [[2005]] да [[2006]] году выявілі, што рэлігійныя краіны маюць ніжэйшыя паказьнікі самагубстваў.<ref>[[Gallup]], [http://www.gallup.com/poll/108625/More-Religious-Countries-Lower-Suicide-Rates.aspx In More Religious Countries, Lower Suicide Rates]{{ref-en}}</ref> Вядома, адной рэлігійнасьцю справа не тлумачыцца. Так, узровень самагубстваў у Беларусі вышэйшы, чым у менш рэлігійных і больш заможных суседніх [[Эстонія|Эстоніі]], [[Латвія|Латвіі]], [[Чэхія|Чэхіі]] ці нават [[Расея|Расеі]]. Хоць мусіла б быць наадварот. Тут першасную ролю адыгрывае суб'ектыўнаесуб’ектыўнае адчуваньне жыцьцёвае [[беспэрспэктыўнасьць|беспэрспэктыўнасьці]], сама сутнасьць [[дыктатура|сыстэмы кантролю над чалавекам]], збудаванай у краіне.<ref>[[TUT.BY]], [http://news.tut.by/society/113144.html Беларусь выйшла ў сусьветныя лідэры па самагубствах] — камэнтары жыхароў сталіцы</ref>
 
{| class="wikitable sortable"
|}
 
У 2008 годзе было зафіксавана 2800 самазабойстваў па краіне<ref>{{Навіна|аўтар=[[Зьміцер Панкавец]]|загаловак=2800 самазабойстваў за мінулы год|спасылка=http://pda.nn.by/artykul/23149.html|выдавец=Наша Ніва|дата публікацыі=21 студзеня 2009|дата доступу=8 красавіка 2013}}</ref>. Што прыкладна на 700 менш, чым у папярэднім годзе. Паводле дадзеныхзьвестак [[Усясьветная арганізацыя аховы здароўя|Усясьветнай арганізацыі аховы здароўя]], на адно самазабойства прыпадае 8-98—9 спробаў суіцыду. І такіх спробаў у Беларусі, як паведамляюць спэцыялісты Рэспубліканскага навукова-практычнага цэнтру псыхічнага здароўя, у 2008 годзе было зарэгістравана 6729, што на 50,6% больш, чым у 2007 годзе<ref>{{Навіна|аўтар=[[Міхал Карневіч]], [[Анатоль Кругавец]]|загаловак=Зачараваныя сьмерцю|спасылка=http://www.svaboda.by/articleprintview/1746500.html|выдавец=[[Свабода (радыё)|Радыё «Свабода»]]|дата публікацыі=4 чэрвеня 2009|дата доступу=8 красавіка 2013}}</ref>.
 
== Шлюбнасьць ==
У [[1950]] годзе на 1000 чалавек налічвалася 9,6 шлюбу і толькі 0,2 разводу. У [[1970]] — 9,3 і 1,9. У [[1980]] — 10,1 і 3,2. У [[1990]] — 9,7 і 3,4. У [[2000]] — 6,2 і 4,3. У [[2008]] — 8 і 3,8. У 2008 годзе ў параўнаньні з 2007-м колькасьць зарэгістраваных шлюбаў скарацілася на 14,6% да 77.201, колькасьць разводаў павялічылася на 1,5% да 36.679.
 
Паводле перапісу 2009 г. абсалютная большасьць мужчынаў і жанчынаў ва ўзросьце ад 15 годгадоў знаходзілася ў [[шлюб]]е. Пры гэтым за 10 годгадоў між перапісамі 1999 і 2009 гадоў дзелі мужчынаў і жанчынаў у шлюбе зьнізіліся з 66% да 62% і з 56% да 52% адпаведна. Дзель ''улічаных'' шлюбаў зьменшылася з 95% да 92%. На 2009 г. каля 10% жанчынаў (436 тыс) знаходзіліся ў [[развод]]зе<ref name="zviazda">{{Артыкул|аўтар=[[Сяргей Грыб]].|загаловак=Мужчыны ў дэфіцыце|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=65675|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=[[газэта]]|год=8 верасьня 2010|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2010-09-08 175 (26783)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/65673/8ver-1.indd.pdf 1]|issn=1990-763x}}</ref>, праз рост сьмяротнасьці [[муж]]оў у працаздольным узросьце да 18% (звыш 810 тыс) узрасла дзель [[Удава|удоваў]]<ref name="свабода">{{Навіна|аўтар=[[Іна Студзінская]]|загаловак=Беларусаў — 84%, але беларуская мова родная толькі для 53%|спасылка=http://www.svaboda.by/articleprintview/2152150.html|выдавец=Радыё «Свабода»|дата публікацыі=8 верасьня 2010|дата доступу=9 лістапада 2013}}</ref>.
 
== Міграцыя ==
[[Файл:Belarus migration saldo.png|міні|300пкс|Перасяленцаў на тыс. жыхароў, 1950—2011 гг.:<br>{{Легенда|#ffaec9|прыток}}, {{Легенда|#99d9ea|адток}}]]
У краіну ў 2008 годзе прыбыла 17. 413 чалавек, зьехала — 9.2689268. Міграцыйны прырост склаў 8.1458145 чалавек. У студзені-красавіку 2009 году міграцыйны прырост склаў 6 3856385 чалавек, выехалі 2 2502250. Міграцыйны прырост за чатыры месяцамесяцы склаў 4 1354135 чалавек.
 
У [[2012]] годзе ў краіну прыбылі 18' 040 чалавек (у [[2011]]-м — 17' 510) і выбылі 8'7128712 чалавек (у 2011-м — 7'6107610). Прыток перасяленцаў у 2012 годзе ў параўнанні з 2011-м зьнізіўся на 5,8% да 9'3289328 чалавек. Колькасьць жыхароў, якія выехалі з краіны на заробкі, павялічылася з 5'5225522 чалавек у 2011 годзе да 6'5346534 чалавек у 2012 годзе (на 15,5%). Большасьць выехала ў Расею (5'3695369), таксама ў [[ЗША]] (452), Польшчу (341), Нямеччыну (225). Выдача дазволаў на пастаяннае пражываньне ў краіне зьнізілася з 13' 537 у 2011 годзе да 12' 066 ўу 2012 годзе (на 10%). Большасьць дазволаў на пастаяннае пражываньне атрымалі грамадзяне Расеі (7'6707670) і Ўкраіны (1'6411641). Выдача дазволаў на часовае пражываньне вырасла з 40' 722 у 2011 годзе да 46' 787 у 2012 годзе. Колькасьць працоўных перасяленцаў, якія прыехалі ў Беларусь на аснове падпісаных дамоваў у 2012 годзе, склала 8'7818781 чалавек (у 2011-м — 8'4348434). Большасьць зь іх — рабочыя (4'5944594) і кваліфікаваныя работнікі, спэцыялісты (2'4252425). Асноўныя краіны паходжаньня працоўных перасяленцаў у Беларусь у 2012 годзе — [[Украіна]] (2'8542854), [[Кітай]] (1'2571257), [[Летува]] (904), [[Узбэкістан]] (646), [[Турцыя]] (544), [[Малдова]] (491)<ref>{{Навіна|аўтар=Алена Прус|загаловак=У Беларусі ў 2013 годзе будуць рэалізоўвацца пляны па рассяленьню іншаземцаў працаздольнага ўзросту|спасылка=http://news.belta.by/by/print?id=711475|выдавец=[[БелТА]]|дата публікацыі=3 красавіка 2013|дата доступу=4 красавіка 2013}}</ref>.
 
== Узрост ==
[[Файл:Pyramide Bielorussie.PNG|міні|250пкс]]
Паводле перапісу 2009 г. у Беларусі налічвалася 5 8535853 тыс. жыхароў працаздольнага веку, што амаль на 2% больш (+ звыш 100 тыс) параўнальна зь перапісам 1999 году. Іх дзель узрасла з 57,3% да 61,6%. За 10 год між перапісамі 1999 і 2009 гадоў дзель насельніцтва ва ўзросьце да 16 годгадоў зьнізілася з 21,2% да 15,9%. Лік [[Дзіця|дзяцей]] праз падзеньне нараджальнасьці зьменшыўся на 620 тысячаў (амаль на 30%). Дзель жыхароў ва ўзросьце звыш працаздольнага (мужчыны — 60, жанчыны — 55) ўзрасла з 21,5% да 22,5%<ref name="зьвязда">{{Артыкул|аўтар=|загаловак=Беларускую мову назвалі роднай 60 працэнтаў жыхароў рэспублікі|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=65761|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=[[газэта]]|год=9 верасьня 2010|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2010-09-09 176 (26784)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/65759/9ver-1.indd.pdf 1]-[http://old.zviazda.by/a2ttachments/65759/9ver-2.indd.pdf 2]|issn=1990-763x}}</ref>.
 
У Беларусі, па дадзеныхзьвестках на [[1 красавіка]] [[2009]] году, 100-гадовую ўзроставую мяжу перасягнулі 648 жыхароў. Сярод рэгіёнаў рэспублікі больш за ўсё даўгавечнікаў налічвалася ў Гарадзенскай вобласьці (150 чалавек ва ўзросьце старэй 100 гадоў), на другім месцы — Менская вобласьць (114), на трэцім — Берасьцейская (102). Пры гэтым сярод беларускіх даўгавечнікаў жанчыны амаль у 7 разоў больш, чым мужчын. А ва ўзроставай групе старэй за 110 гадоў няма ніводнага прадстаўніка дужага полу.<ref>[http://news.tut.by/society/141763.html Найстарэйшая жыхарка Беларусі сьвяткуе 120-годзьдзе]{{ref-ru}} // [[БЕЛТА]], [[4 ліпеня]] 2009 г.</ref>
 
== Гарады ==
Паводле перапісу 2009 году, у гарадах пражывала 7 млн. 65 тыс. чалавек, што на 103 тыс. чалавек больш, чым у перапіс 1999 году. Доля гараджанаў у агульнай колькасьці насельніцтва ўзрасла з 69% да 74%. У 2009 годзе ў Беларусі было 112 гарадоў. Амаль 2/3 зь іх — з колькасьцю насельніцтва меншай за 20 тыс. чалавек. У 12 гарадах налічвалася звыш 100 тыс. жыхароў. За 10 гадоў зь іх ліку выбылі [[Ліда]] ([[Гарадзенская вобласьць]]) і [[Наваполацак]] ([[Полацкі раён]], [[Віцебская вобласьць]]).
 
З 1999-га па 2009 год больш як на 10% колькасьць насельніцтва павялічылася ў гарадах [[Фаніпаль]] ([[Койданаўскі раён]], [[Менская вобласьць]]), [[Нароўля]] ([[Гомельская вобласьць]]) і [[Лагойск]] (Менская вобл.). Рост насельніцтва звыш 5% склаў у гарадах Менск (9%; +156 тыс., зь іх 2/3 жанчыны), [[Заслаўе]] ([[Менскі раён]]), [[Горадня]], [[Берасьце]] (8%), [[Чачэрск]] (Гомельская вобл.), [[Смалявічы]] (Менская вобл.), [[Жлобін]] (Гомельская вобл.) і [[Койданаў]]. Рост колькасьці насельніцтва назіраўся ва ўсіх абласных цэнтрах, у 2009 годзе на іх прыпадала 52% гарадзкога насельніцтва<ref>{{Навіна|аўтар=Алена Прус|загаловак=Сярод гарадоў Беларусі хутка растуць Фаніпаль, Нароўля і Лагойск|спасылка=http://news.belta.by/by/print?id=658756|выдавец=БелТА|дата публікацыі=27 верасьня 2011|дата доступу=8 красавіка 2013}}</ref>.
== Мова ==
[[Файл:BelarusianAsHomeLanguage2009-be-x-old.png|міні|300пкс|Беларуская мова як асноўная размоўная, перапіс 2009 г.]]
Паводле перапісу 2009 году, [[беларуская мова]] зьяўлялася роднай для абсалютнай большасьці жыхароў краіны (5058,4 тыс. чалавек; 53,2%). Пры гэтым беларуская была мовай зносінаў толькі 23% насельніцтва (2227,2 тыс. чалавек), расейская — 70% (6673 тыс. чалавек)<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Вынікі перапісу насельніцтва: для 53% насельніцтва беларуская мова – родная|спасылка=http://www.svaboda.by/articleprintview/2151688.html|выдавец=[[Свабода (радыё)|Радыё «Свабода»]]|дата публікацыі=8 верасьня 2010|дата доступу=10 красавіка 2013}}</ref>. За 10 год між перапісамі 1999 і 2009 гадоў праз правядзеньне [[Русіфікацыя Беларусі|русыфікацыі]] дзяржаўных электронных [[СМІ]] ўрадам [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]] болей чым на 20 адсоткавых пунктаў (з 73% да 53%) зьнізілася доля жыхароў, чыя [[родная мова]] была беларускай, на 14 адсоткавых пунктаў (з 37% да 23%) стала менш беларускамоўных<ref>{{Навіна|аўтар=[[Юры Дракахруст]]|загаловак=Беларуская нацыя ў люстэрку моўна-этнічных вынікаў перапісу|спасылка=http://www.svaboda.by/articleprintview/2156104.html|выдавец=Радыё «Свабода»|дата публікацыі=13 верасьня 2010|дата доступу=10 красавіка 2013}}</ref>. Праз такія перамены ў 2009 годзе [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў па пытаньнях адукацыі, навукі і культуры]] залічыла беларускую мову да ліку [[Загрожаная мова|загрожаных]]<ref>{{Навіна|аўтар=[[Газэта]] «[[Салідарнасьць (газэта)|Салідарнасьць]]»|загаловак=Экспэрты ЮНЭСКА лічаць, што беларуская мова знаходзіцца ў небясьпецы|спасылка=http://www.belazar.info/belsoft/news.php?y=2009&m=2|выдавец=[[Белазар]]|дата публікацыі=23 лютага 2009|дата доступу=10 красавіка 2013}}</ref>.
болей чым на 20 адсоткавых пунктаў (з 73% да 53%) зьнізілася доля жыхароў, чыя [[родная мова]] была беларускай, на 14 адсоткавых пунктаў (з 37% да 23%) стала менш беларускамоўных<ref>{{Навіна|аўтар=[[Юры Дракахруст]]|загаловак=Беларуская нацыя ў люстэрку моўна-этнічных вынікаў перапісу|спасылка=http://www.svaboda.by/articleprintview/2156104.html|выдавец=Радыё «Свабода»|дата публікацыі=13 верасьня 2010|дата доступу=10 красавіка 2013}}</ref>. Праз такія перамены ў 2009 годзе [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў па пытаньнях адукацыі, навукі і культуры]] залічыла беларускую мову да ліку [[Загрожаная мова|загрожаных]]<ref>{{Навіна|аўтар=[[Газэта]] «[[Салідарнасьць (газэта)|Салідарнасьць]]»|загаловак=Экспэрты ЮНЭСКА лічаць, што беларуская мова знаходзіцца ў небясьпецы|спасылка=http://www.belazar.info/belsoft/news.php?y=2009&m=2|выдавец=[[Белазар]]|дата публікацыі=23 лютага 2009|дата доступу=10 красавіка 2013}}</ref>.
 
== Плоці ==
Паводле перапісу ў кастрычніку 2009 г. у краіне пражывала 4 4204420 тыс. [[мужчына]]ў і 5 0685068 тыс. [[жанчына]]ў. За 10 годгадоў між перапісамі 1999 і 2009 гадоў праз рост сьмяротнасьці мужчынаў у працаздольным узросьце іх лік зьменшыўся на 6,3%, а дзель у суадносінах да жанчынаў скарацілася з 1:1,129 да 1:1,15. Лік жанчынаў таксама скараціўся (на 4,6%). На 2009 г. празпразь перасяленьне вясковых маладухаў у горад там мужчыны колькасна пераважалі ва ўзросьце да 27 годгадоў, у вёсцы — да 56 годгадоў<ref name="zviazda"/>.
 
== Дынаміка ==
У [[1994]] годзе колькасьць насельніцтва краіны складала 10 млн 243,5 тыс. За 19 гадоў кіраваньня цяперашняга [[Аляксандар Лукашэнка|кіраўніка краіны]] яна паменшылася на 786,4 тыс.<!--а можа і больш--> Гэта раўнасільна таму, што Беларусь страціла два абласныхабласныя цэнтрацэнтры краіны — [[Гомель|Гомеля]] і [[Берасьце|Берасьця]], і вярнулася ў [[1978]] год.
 
За апошнія 30 годгадоў адбылося даволі інтэнсіўнае пераразьмеркаваньне вясковага і гарадзкога насельніцтва, амаль па адсотку штогод на карысьць горадагораду. Імавернасьць застацца на месцы свайго нараджэньня для 20-2420—24-гадовых беларускіх гараджан пад канец 1960-х складала 0,88, для вяскоўцаў — толькі 0,26. Пад канец 1990-х розьніца павялічылася адпаведна да 0,92 і 0,22. З кожным годам пагаршаецца здароўе людзей, асабліва немаўлят. Так, колькасьць упершыню захварэлых на сардэчна-сасудзістыя захворваньні штогод павялічваецца на 3-43—4 адсоткі (дадзеныязьвесткі на 2004 год), такая ж карціна з злаякаснымі захворваннямізахворваньнямі<ref name=mikulich>{{кніга|аўтар=[[Аляксей Мікуліч]]|загаловак=Беларусы ў генетычнай прасторы: Антрапалёгія этнасу|месца=Мн.|выдавецтва=Тэхналогія|год=2005|старонак=138|isbn=985-458-122-5}}</ref>.
 
{| class="wikitable sortable"
| [[14 стагодзьдзе]] || ≈1 000<ref name="18-2, 90">{{Літаратура/БелЭн|18-2}} С. 90</ref> || — || —
|-
| [[1650]] || 2 9002900<ref name="АГБ">{{Літаратура/АГБ. 2005}} С. 19</ref> || — || —
|-
| [[1667]] || ≈1 400≈1400<ref name="АГБ"/><ref>Насельніцтва [[ВКЛ]]. У [[Вайна Расеі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў|вайну 1654—1667 гадоў]] загінуў кожны другі жыхар Літвы: 1,5 млн з 2,9 млн, што жылі ў [[1650]] годзе. Насельніцтва Літвы дасягнула сваёй даваеннай колькасьці толькі ў [[1772]] годзе, праз 105 гадоў.</ref> || — || —
|-
| [[1700]] || 2 2002200<ref name="АГБ"/><ref>Насельніцтва [[ВКЛ]] на пачатку [[Вялікая Паўночная вайна|Вялікай Паўночнай вайны]] ([[1700]]—[[1721]]).</ref> || — || —
|-
| [[1717]] || 1 5001500<ref name="АГБ"/><ref>Страты ВКЛ у [[Вялікая Паўночная вайна|Вялікай Паўночнай вайне]] ([[1700]]—[[1721]]) склалі 700 тысяч чалавек.</ref> || — || —
|-
| [[1772]] || 2 9002900<ref name="АГБ"/> || — || —
|-
| [[1811]] || 3 8003800<ref name="18-2, 90"/><ref name="мяжа р">У сучасных межах. Паводле рэвізіяў Расейскай імпэрыі.</ref> || — || —
|-
| [[1863]] || 4 2004200<ref name="18-2, 90"/><ref name="мяжа р"/> || — || —
|-
| [[1897]] || 6 6736673<ref name="18-2, 92">{{Літаратура/БелЭн|18-2}} С. 92</ref> || — || 13,5
|-
| [[1913]] || 6 8996899,1<ref name="18-2, 92"/> || — || 14,3
|-
| [[1914]] || 7 5007500<ref name="18-2, 90"/><ref name="мяжа">У сучасных межах.</ref> || — || —
|-
| [[1917]] || 6 9006900<ref name="18-2, 90"/><ref name="мяжа"/> || — || —
|-
| [[1921]] || 6 7006700<ref name="18-2, 90"/><ref name="мяжа"/> || — || —
|-
| [[1926]] || 4 9864986,0<ref name="18-2, 92"/><ref>У межах да [[17 верасьня]] [[1939]] году</ref> || — || 17,0
|-
| [[1939]] || 8 9128912,2<ref name="18-2, 92"/><ref name="мяжа"/>/≈11 000<ref name="18-2, 91">{{Літаратура/БелЭн|18-2}} С. 91</ref><ref>У межах 1939 году.</ref> || — || 20,8/—
|-
| [[1940]] || 9 0469046,1<ref name="18-2, 92"/><ref>У [[1940]] годзе, упершыню за ўсю гісторыю Беларусі, колькасьць насельніцтва перавысіла 9 мільёнаў чалавек.</ref> || +133,9 || 21,3
|-
| [[1 студзеня]] [[1941]] || 10 454,9<ref name="18-2, 92"/><ref name="мяжа в">У межах 1941 году.</ref> || — || —
|-
| [[1941]] || 9 0929092,0<ref name="18-2, 92"/> || +45,9 || 21,7
|-
| [[22 чэрвеня]] [[1941]] || 9 2009200<ref name="18-2, 92"/><ref name="мяжа"/>/10 528<ref name="18-2, 92"/><ref name="мяжа в"/> || — || —
|-
| [[1945]] || ≈7 700≈7700<ref>Агульныя страты насельніцтва [[БССР]] за гады [[Другая Сусьветная вайна|вайны]] — каля 1,3 млн чалавек (каля 800 тысяч габрэяў і 500 тысяч беларусаў). Дадзеныя дэмаграфіі выразна паказваюць, што ў вайну загінуў кожны шосты жыхар рэспублікі, і дзьве траціны загінулых — габрэі. Пасьля [[1945]] году даваеннай колькасьці насельніцтва БССР змагла дасягнуць толькі праз 25 гадоў, у [[1970]] годзе.</ref> || — || 22,2
|-
| [[1950]] || 7 7097709,0<ref name="18-2, 92"/> || — || 21,0
|-
| [[1951]] || 7 7817781,1<ref name="18-2, 92"/> || +72,1 || 22,2
|-
| [[1952]] || 7 7487748,7<ref name="18-2, 92"/> || +32,4 || 23,6
|-
| [[1953]] || 7 6937693,4<ref name="18-2, 92"/> || +55,3 || 24,7
|-
| [[1954]] || 7 6857685,6<ref name="18-2, 92"/> || -7,8 || 25,9
|-
| [[1955]] || 7 7577757,2<ref name="18-2, 92"/> || +71,6 || 26,6
|-
| [[1956]] || 7 8507850,2<ref name="18-2, 92"/> || +93 || 27,0
|-
| [[1957]] || 7 9107910,0<ref name="18-2, 92"/> || +59,8 || 27,8
|-
| [[1958]] || 7 9617961,6<ref name="18-2, 92"/> || +51,6 || 29,0
|-
| [[1959]] || 8 0558055,7<ref name="18-2, 92"/> || +94,1 || 30,8
|-
| [[1960]] || 8 1478147,4<ref name="18-2, 92"/> || +91,7 || 32,0
|-
| [[1961]] || 8 2338233,3<ref name="18-2, 92"/> || +85,9 || 33,3
|-
| [[1962]] || 8 3358335,2<ref name="18-2, 92"/> || +101,9 || 34,4
|-
| [[1963]] || 8 4358435,4<ref name="18-2, 92"/> || +100,2 || 35,4
|-
| [[1964]] || 8 4798479,8<ref name="18-2, 92"/> || +44,4 || 36,5
|-
| [[1965]] || 8 5578557,9<ref name="18-2, 92"/> || +78,1 || 37,5
|-
| [[1966]] || 8 6558655,7<ref name="18-2, 92"/> || +97,8 || 38,5
|-
| [[1967]] || 8 7618761,8<ref name="18-2, 92"/> || +106,1 || 39,6
|-
| [[1968]] || 8 8388838,7<ref name="18-2, 92"/> || +76,9 || 40,8
|-
| [[1969]] || 8 9158915,0<ref name="18-2, 92"/> || +76,3 || 42,1
|-
| [[1970]] || 8 9928992,2<ref name="18-2, 92"/> || +77,2 || 43,3
|-
| [[1971]] || 9 0489048,7<ref name="18-2, 92"/> || +56,5 || 44,4
|-
| [[1972]] || 9 1189118,1<ref name="18-2, 92"/> || +69,4 || 45,7
|-
| [[1973]] || 9 1829182,4<ref name="18-2, 92"/> || +64,3 || 47,1
|-
| [[1974]] || 9 2519251,4<ref name="18-2, 92"/> || +69 || 48,5
|-
| [[1975]] || 9 3179317,2<ref name="18-2, 92"/> || +65,8 || 49,9
|-
| [[1976]] || 9 3609360,5<ref name="18-2, 92"/> || +43,3 || 51,2<ref>У [[1976]] годзе, упершыню за ўсю гісторыю Беларусі, колькасьць гарадзкога насельніцтва склала больш за 50%.</ref>
|-
| [[1977]] || 9 4069406,2<ref name="18-2, 92"/> || +45,7 || 52,4
|-
| [[1978]] || 9 4639463,5<ref name="18-2, 92"/> || +57,3 || 53,6
|-
| [[1979]] || 9 5329532,5<ref name="18-2, 92"/> || +69 || 54,9
|-
| [[1980]] || 9 5919591,8<ref name="18-2, 92"/> || +59,3 || 55,9
|-
| [[1981]] || 9 6629662,9<ref name="18-2, 92"/> || +71,1 || 57,0
|-
| [[1982]] || 9 7369736,1<ref name="18-2, 92"/> || +73,2 || 58,0
|-
| [[1983]] || 9 8009800,6<ref name="18-2, 92"/> || +64,5 || 59,1
|-
| [[1984]] || 9 8699869,4<ref name="18-2, 92"/> || +68,8 || 60,2
|-
| [[1985]] || 9 9299929,0<ref name="18-2, 92"/> || +59,6 || 61,2
|-
| [[1986]] || 9 9869986,4<ref name="18-2, 92"/> || +57,4 || 62,2
|-
| [[1987]] || 10 042,8<ref name="18-2, 92"/><ref>У [[1987]] годзе, упершыню за ўсю гісторыю Беларусі, колькасьць насельніцтва перавысіла 10 мільёнаў чалавек.</ref> || +56,4 || 63,2
| [[1999]] || 10 019,5 || -25,7 || 69,7
|-
| [[2000]] || 9 9569956,7<ref name="belstat1"/> || -62,8 || 70,2
|-
| [[2001]] || 9 9009900,4<ref name="belstat1"/> || -56,3 || 70,7
|-
| [[2002]] || 9 8309830,7<ref name="belstat1"/> || -69,7 || 71,1
|-
| [[2003]] || 9 7629762,8<ref name="belstat1"/> || -67,9 || 71,5
|-
| [[2004]] || 9 6979697,5<ref name="belstat1"/> || -65,3 || 72,0
|-
| [[2005]] || 9 6309630,4<ref name="belstat1"/> || -67,1 || 72,4
|-
| [[2006]] || 9 5799579,5<ref name="belstat1"/> || -50,9 || —
|-
| [[2007]] || 9 5429542,4<ref name="belstat1"/> || -37,1 || —
|-
| [[2008]] || 9 5139513,6<ref name="belstat1"/> || -28,8 || 73,9
|-
| [[2009]] || 9 5009500,0<ref name="belstat1"/> || -13,6 || —
|-
| [[2010]] || 9 4819481,2<ref name="belstat1"/> || -18,8 || —
|-
| [[2011]] || 9 4659465,4<ref name="belstat1"/> || -15,8 || —
|}
 
* Колькасьць сельскіх населеных пунктаў у Беларусі — станам на [[1 студзеня]] [[2004]] году — 24 022<ref>{{Літаратура/БелЭн|18-2}}</ref>; станам на [[1 студзеня]] [[2003]] году — 24 049<ref>{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}}</ref>; станам на [[1999]] год — 23 459<ref name="18-2, 94">{{Літаратура/БелЭн|18-2}} Старонка 94</ref>; станам на [[1970]] год — 27 911<ref name="18-2, 94"/>; станам на [[1959]] год — 34 442<ref name="18-2, 94"/>.
* Штогод Беларусь страчвае ў сярэднім 274 вёскі<ref name="18-2, 94"/>.
* БуйнейшыНайбуйнейшы сельскі населены пункт [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]] — вёска [[Альшаны (Столінскі раён)|Альшаны]].
* БуйнейшыНайбуйнейшы сельскі населены пункт [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]] — вёска [[Верцялішкі]].
* БуйнейшыНайбуйнейшы сельскі населены пункт [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]] — вёска [[Яроміна (Гомельская вобласьць)|Яроміна]].
* Самая распаўсюджаная назва населенага пункта Беларусі — [[Навасёлкі]] (больш за 120)
* Самыя доўгія назвы населеных пунктаў Беларусі — вёскі [[Новааляксандраўка]] і [[Скарабагатаўшчына]] (17 літараў), [[Калесьнікоўшчына]] (16 літараў) і [[Кашталянаўшчына]] (15 літараў), падвойныя назвы — вёскі [[Вулька-Гарадзішчанская]], [[Вялікая Мухамораўшчына]] і [[Падбельскія Агароднікі]] (21 літара) і вёска [[Рудня-Барталамееўская]] (20 літараў).
* Самыя кароткія назвы населеных пунктаў Беларусі — хутар [[Ор]], вёскі [[Шо (вёска)|Шо]] і [[Яя (вёска)|Яя]].
* Цікавыя назвы населеных пунктаў Беларусі — [[Бабавозаўшчына]], [[Баламутавічы]], [[Доўгі Памёт]], [[Дурневічы]], [[Любімае]], [[Пахабаўшчына]], [[Падонкі]], [[Самадураўшчына]], [[Цыцкавічы]], [[Эрд]].
 
== Крыніцы й зноскі ==
159 567

зьменаў