Розьніца паміж вэрсіямі «Водзкая мова»

18 байтаў выдалена ,  7 гадоў таму
д
стыль
д (Bot: Migrating 41 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q32858 (translate me))
д (стыль)
 
| Выява =
}}
'''Водзкая мова'''  — фіна-вугорская мова прыбалтыйска-фінскае падґрупы фіна-волскае ґрупы фіна-пермскае галіны, на якой размаўляе малы [[фіна-вугры|фіна-вугорскі]] народ [[водзь (народ)|водзь]]. Адносіцца да паўднёвае падгаліны прыбалтыйска-фінскіх моваў, маючы шмат агульнага з [[эстонская мова|эстонскай мовай]].
 
Мова хутка зьнікае  — паводле апошніх вынікаў перапісаў насельніцтва па Расеі водзкую мову роднай лічылі 68 чалавек з прыкладна 80 прадстаўнікоў народу водзь.
 
Улучана ў Атляс зьнікаючых моваў паводле вэрсіі [[ЮНЭСКО]]<ref>[http://unesco.org/culture/languages-atlas/index.php UNESCO Atlas of the World'sWorld’s Languages in Danger]{{ref-en}}</ref>.
 
== Гісторыя ==
[[Файл:Votic language map.png|thumb|234px|right|Этнаґрафічная мапа паселішчаў водзі, іжоры і фінаў на захадзе Ленінградзкае вобласьці ў пэрыяд з [[1848]] па [[2007]] гады.]]
 
Па стане на [[1848]] на водзкай мове размаўляла прыкладна 5000 чалавек<ref>[http://erm.ee/et/Avasta/Soome-ugri-rahvakultuur/Vadjalased Eesti Rahva Muuseum: Vadjalased]{{ref-et}}</ref>, зь іх больш за палову размаўляла на заходнім дыялекце, прыкладна ⅓  — на ўсходнім. Астатнія размаўлялі на куровіцкім і крэвінскім дыялектах.
 
У савецкія часы не было створана асобнае пісьмовасьці для мовы, адукацыйны працэс у школах праходзіў на [[іжорская мова|іжорскай]] мове. Сталінскія рэпрэсіі й Другая сусьветная вайна значна скарацілі колькасьць водзі. Пасьля заканчэньня вайны адукацыі на мове так і не зьявілася, адукацыйны працэс ішоў па-расейску. У выніку гэтага водзкая мова ў 20 ст. зазнала на сабе значнае скарачэньне колькасьці носьбітаў.
 
ЗаразЦяпер носьбіты мовы пражываюць у некалькіх вёсках [[Кінгісепскі раён|Кінгісепскага]] раёну Ленінградзкае вобласьці  — Лужыцы, Кракольле, Куровіцы і Пяскі. Раней тэрыторыя распаўсюджаньня мовы ахоплівала вялікія тэрыторыі на захадзе Ленінградзкае вобласьці.
 
== Асноўная характарыстыка ==
 
=== Пісьмовасьць ===
ЗаразЦяпер нешматлікімінешматлікія энтузіястаміэнтузіясты, што займаюцца прасоўваньнем мовы, ужываеццаужываюць [[лацінскі альфабэт]]. Да гэтага часу паміж імі не сканчаюцца спрэчкі наконт абазначэньня зычнага гуку /t͡ʃ/, які ў розных аўтараў абазначаецца па-рознаму: ''tš''/''c''. Афіцыйна зацьверджаная сыстэма артаґрафіі для мовы адсутнічае.
 
У 1930-ых гадох водзьдзюводзь па паходжаньні лінґвістамлінґвіст ДзьмітрыемДзьмітры ЦьвятковымЦьвяткоў быў распрацаваныраспрацаваў кірылічны альфабэт, але ён ня стаў папулярным.
 
У нашыя часы водзкі альфабэт зьяўляецца падобным на альфабэты іншых прыбалтыйска-фінскіх моваў. Ужываюцца дыґрафы са знакам апостраф.
У водзкай мове выдзяляюцца 4 дыялекты, 2 зь якіх ужо вымерлі і носьбітаў {{Падказка|ня маюць|абазначаныя сымбалем крыжа}}.
 
* Заходневодзкі дыялект  — у мінулым ахопліваў тэрыторыіютэрыторыю з захаду на ўсход ад вусьця ракі Луга да вёскі Катлы
* † Усходневодзкі дыялект  — у мінулым ахопліваў ваколіцы вёскі Капор'еКапор’е ([[Ламаносаўскі раён (Ленінградзкая вобласьць)|Ламаносаўскі раён]]). Вымер у 1960-ых гадох
* Куровіцкі дыялект  — дыялект вёскі Куровіцы. Мае шмат пераходных рыс да іжорскае мовы
* † [[Крэвінскі дыялект водзкае мовы|Крэвінскі дыялект]]  — дыялект, на якім размаўляла пераселеная водзь на паўднёвым усходзе [[Латвія|Латвіі]]. Вымер у [[19 стагодзьдзе|19]] ст.]]
 
== Грамадзкае жыцьцё ==
У нашыя часы энтузіястамі робяцца спробы па адраджэньню мовы і яе папулярызацыі. У вёсцы Кракольле вядзецца навучаньне мовы ў мясцовай школе. Маскоўскім лінґвістам Віталем Чарняўскім выдадзены электронны саманавучальнік мове.
 
ЗаразЦяпер водзкую мову вывучаюць таксама ў [[Тартускі ўнівэрсытэт|Тартускім]], Ювяскюльскім і Хельсынскім унівэрсытэтах.
 
== Спасылкі ==
120 116

зьменаў