Розьніца паміж вэрсіямі «Эстонія»

147 байтаў дададзена ,  6 гадоў таму
д
вікілінкі, артаграфія
(img)
д (вікілінкі, артаграфія)
{{Асноўны артыкул|Гісторыя Эстоніі}}
 
У старажытныя часы Эстонія была заселеная плямёнамі [[фіна-вугроцывугорцы|фіна-вугорцаў]]. [[Хрысьціянства]] прыйшло на эстонскую зямлю, калі [[Нямеччына|нямецкія]] [[крыжакі]] і [[Данія|датчане]] заваявалі краіну ў [[1227]] годзе. За сваю гісторыю Эстонія знаходзілася пад уладай розных замежных захопнікаў: крыжакоў, [[Данія|Даніі]], [[Швэцыя|Швэцыі]], [[Рэч Паспалітая Абодвух Народаў|Рэчы Паспалітае]], і ўрэшце рэшт [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. Ажно да [[1918]] году пануючаю клясай заставаліся [[астзэйскія немцы]], рэшткі якіх зьехалі ў Нямеччыну пасьля [[Другая сусьветная вайна|Другое сусьветнае вайны]].
 
Пасьля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкае рэвалюцыі]] і распаду Расейскае імпэрыі, Эстонія [[24 лютага]] [[1918]] году абвесьціла незалежнасьць. У чэрвені [[1940]] году краіна была гвалтоўна інкарпараваная ў Савецкі Саюз згода з [[Пакт Молатава—Рыбэнтропа|савецка-нацысцкаю змовай]]. З [[1941]] па [[1944]] год Эстонія была пад нямецкай акупацыяй, потым — зноў у складзе СССР. Незалежнасьць Эстоніі адноўленая [[20 жніўня]] [[1991]] году пасьля балтыйскае [[Сьпяваючая рэвалюцыя|Пяючае Рэвалюцыірэвалюцыі]] і [[Развал СССР|распаду СССР]].
 
Пасьля канчатковага вываду расейскіх войскаў [[31 жніўня]] [[1994]] году Эстонія змагла разьвіваць актыўныя сувязі з Заходняю Эўропай. [[29 сакавіка]] [[2004]] году Эстонія далучылася да [[NATO]], а [[1 траўня]] [[2004]] году — да [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскага Зьвязу]].
StoneCistGraves.jpg
Johannes Pääsuke 214 312.jpg
Poska signing the Treaty of Tartu.jpg|[[ТартускіТартуская мірныймірная договордамова]]
The Baltic Way.jpg|[[Балтыйскі шлях]]
</gallery>
 
<gallery>
Toomas Hendrik Ilves 2012-05.jpg|[[Тоамас Хэндрык Ільвэс]] — прэзыдэнтам[[прэзыдэнт Эстоніі]]
Estlands statsminister Andrus Ansip under Nordiska Radets session i Oslo. 2007-10-29. Foto- Magnus Froderberg-norden.org.jpg|[[Андрус Ансып]] — прэм’ер-міністар
Gobierno de Estonia, Tallinn, Estonia, 2012-08-05, DD 02.JPG|[[Рыйгікогу]]
Riigikohus.jpg|[[Вярхоўны суд Эстоніі|НацыянальнымНацыянальны судомсуд]]
</gallery>
 
Эстонія ляжыць на ўсходнім узьбярэжжы [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]] на паўночна-ўсходняй частцы ўсходне-эўрапейскае плятформы, між 57,3 і 59,5 ґрадусамі паўночнае шырыні; і 21,5 і 28,1 ґрадусамі заходняе даўжыні. Сярэдняя вышыня над узроўнем мора — усяго 50 мэтраў.
 
Прыродныя рэсурсы Эстоніі складаюць [[гаручыя сланцы]] (або кукэрсыт) і [[вапняк]], а таксама лясы, што займаюць 47% тэрыторыі краіны. Эстонія мае больш за [[Сьпіс азёраў Эстоніі|1400 азёраў]] (большая частка зь якіх вельмі малямалыя, самае вялікае — возера [[возераПэйпсі (возера)|Пэйпсі]] мае 3.5553555 км²), шматлікія балоты, і ўзьбярэжжа даўжынёю 3794 км з шматлікімі затокамі, пралівамі, бухтамі. Колькасьць выспаў раўняецца прыкладна 1500, самыя вялікія (якія таксама зьяўляюцца асобнымі акругамі) — [[Саарэмаа]] і [[ГіюмааХіюмаа]].
 
Найвышэйшы пункт Эстоніі — [[Суур Мунамяґі]] на паўднёвым усходзе краіны (318 м).
== Эканоміка ==
{{Асноўны артыкул|Эканоміка Эстоніі}}
[[Файл:ESTCube orbiidil 2.jpg|значак|[[ESTCube-1]] — першы эстонскі [[спадарожнік]].]]
Эстонія — сябра [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскага Зьвязу]], буйнейшае ў сьвеце эканамічнае зоны. Пасьля аднаўленьня незалежнасьці краіны ў [[1991]] годзе адбылася [[прыватызацыя]] большасьці энэрґетыкі, тэлекамунікацыяў, чыгункі і іншых прадпрыемстваў.
 
== Культура ==
{{Асноўны артыкул|Культура Эстоніі}}
Эстонія вядомая, як краіна з найвышэйшым у сьвеце ўзроўнем пісьменнасьці.
 
== Крыніцы ==
108 280

зьменаў