Розьніца паміж вэрсіямі «Калгас»

49 байтаў дададзена ,  8 гадоў таму
артаграфія, катэгорыя
д (r2.7.1) (робат дадаў: sk:Kolchoz)
(артаграфія, катэгорыя)
 
== З гісторыі калгасаў ==
Бальшыня калгасаў была створаная на [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларусі]] ў перыядпэрыяд [[калектывізацыя|калектывізацыі]] сельскай гаспадаркі (1918—1930-я). Першыя аб’яднаныя сялянскія гаспадаркі пачалі стварацца яшчэ да ўвядзеньня калектывізацыі (да прыкладу арцелі па сумеснай апрацоўцы зямлі). Па 1927 годзе стварэньне калгасаў стала «генеральнайгенэральнай лініяй партыі». Бальшыня калгасаў была створаная з парушэньнем прынцыпаў добраахвотнасьці. Супраць праціўнікаў калектывізацыі й найбольш заможных гаспадароў ([[кулак]]оў) пачалі праводзіць «палітыку раскулачваньня», у выніку якой «кулацтва» павінна было зьнікнуць як кляса. Паводле некаторых дадзеныхзьвестак, было раскулачана — пазбаўлена правоў і падпала пад высяленьне — каля 700 тыс. сялянаў. Неўзабаве [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларусь]] была аб’яўленая зонай суцэльнае калектывізацыі. Заснаваньне калгасаў суправаджалася [[галадамор]]ам на шматлікіх абшарах : [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларусі]], [[Расейская Савецкая Фэдэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|Расеі]], але перадусім ва [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Ўкраіне]] — дзе колькасьць ахвяраў вагаецца ад 2 да 6 мільёнаў чалавек.
 
== Калгасная сістэмасыстэма ==
Калгаснікі працавалі на зямлі, што належала дзяржаве, але была перададзеная калгасу ў бестэрміновае і бескаштоўнае карыстаньне. Асноўную частку прадукцыі калгас павінен быў здаваць дзяржаве па закупачных коштах (даволі нізкіх). Тэарэтычна калгасы былі дабравольніцкія ды кіраваліся самастойна, але ж насамрэч старшыні калгасаў, як і гаспадарчыя планы назначаліся выканкамамі ды партыйнымі камітэтамі. Шмат гадоў калгасьнікі працавалі не за грашовыя заробкі, але за «працадні», што адмоўна ўплывала на матывацыю ды прадукцыйнасьць працы. Разам з частай гаспадарчай занядбанасьцю частыя крадзяжы рабілі з калгасаў неэфектыўнуюнеэфэктыўную форму гаспадараньня. Калгас трэба адрозьніваць ад [[саўгас|саўгасасаўгасу (савецкая гаспадарка)]] — у асноўным буйных гаспадарак, створаных з мэтаю павелічэньня вытворчасьці сельска-гаспадарчай прадукцыі. Саўгасы ў асноўным мелі сьпецыялізацыюспэцыялізацыю на вытворчасьць нейкага віду прадукцыі ([[зерне]], [[малако]], [[гародніна]] ці інш.іншае).
 
== На сёньняшні дзень ==
Яшчэ напачатку 1990-х зьявіліся першыя фэрмэрскія гаспадаркі, што, аднак, на сёньня ня маюць вялікага распаўсюджаньня. Таксама Беларусь не адмовілася ад калгаснай сыстэмесыстэмы: зямля зьяўляецца дзяржаўнай маёмасьцю. Паступова ў сельскай гаспадарцы краіны ідзе пераход на больш дасканалыя формы вядзеньня гаспадараньня: калгасы ператвараюцца ў СПК, ствараюцца сьпецыялізаваныяспэцыялізаваныя комплексы па жывёлагадоўлі. Але ж гэта не зьмяніла сутнасьці калгаснае сыстэмы, а сучасныя СПК і надалей застаюцца затратнымі ды датацыйнымі прадпрыемствамі, як гэта было пры [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]].
Яшчэ напачатку 1990-х зьявіліся першыя фермерскія гаспадаркі, што, аднак, на сёньня ня маюць вялікага распаўсюджаньня.
Таксама Беларусь не адмовілася ад калгаснай сыстэме: зямля зьяўляецца дзяржаўнай маёмасьцю. Паступова ў сельскай гаспадарцы краіны ідзе пераход на больш дасканалыя формы вядзеньня гаспадараньня: калгасы ператвараюцца ў СПК, ствараюцца сьпецыялізаваныя комплексы па жывёлагадоўлі. Але ж гэта не зьмяніла сутнасьці калгаснае сыстэмы, а сучасныя СПК і надалей застаюцца затратнымі ды датацыйнымі прадпрыемствамі, як гэта было пры [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]].
 
== У іншых краінах ==
Падобнага кшталту гаспадаркай зьяўляюцца [[Ізраіль|ізраільскія]] [[кібуц]]ы, што былі заснаваныя ўжо з канца ХІХ ст. У [[кібуц]]ах першапачаткова супольнасьць маёмасьці й даходаў была пасунутая настолькі далёка, што ўсе чальцы, уключаючы й кіраўніцтва гаспадаркі харчаваліся разам у супольнай сталоўцы, ніхто не атрымліваў заробку ў грашовым выглядзе, a дзеці выхоўваліся разам у адмысловых інтэрнатах. Асноўным адрозьненьнем [[Ізраіль|ізраільскіх]] [[кібуц]]аў ад камуністычных калгасаў зьяўляецца іх суцэльная добраахвотнасьць ды ідэйнасьць чальцоў, што разам уплывала на дастаткова добрыя гаспадарчыя паказьнікі.
 
[[Катэгорыя:Эканоміка СССР]]
{{Няма катэгорыяў}}
 
[[be:Калгас]]
159 567

зьменаў