Шэйх Мансур: розьніца паміж вэрсіямі

194 байты дададзена ,  15 гадоў таму
шаблён, артаграфія
д (артаграфія, стыль)
(шаблён, артаграфія)
'''Шэйх Мансу́р''' ([[турэцкая {{мова|тур.]] «tr|"пераможца»"}}, сапраўднае імя — Ушурма; [[1765]], паводле іншых дадзеных [[1760]], [[Алды]], [[Чачэнская Рэспубліка Ічкерыя|Чачэнія]] – [[13 красавіка]] [[1794]]) — вайсковы, рэлігійны й палітычны лідэр каўказскіх горцаў напрыканцы [[18 стагодзьдзе|18]] стагодзьдзя]]. Адзін з бачныхвыбітных дзеячоў Каўкаскае вайны [[1785]]–[[1791]]. Нацыянальны герой [[чачэнцы|чачэнскага народу]].
 
== Дзяцінства й юнацтва ==
Належыў да [[тэйп]]у Элістанжхой. Бацька Шаабаз быў родам зь сяла [[Элістанжы]]. Некаторы час сям'я жыла ў сяле [[Хатуні]], затым — у сяле [[Алды]]. У дзяцінстве вывучаў [[Кур'ан]] у дагестанскага мулы.
 
Паводле ж [[:nl:|нідэрляндзкае вікіпэдыі]] нарадзіўся ў [[1743]] ці [[1732]] у [[Італія|італьянскім]] [[П'емонт|П'емонце]] як Джавані Батыста Баэці. Як [[Дамінікане|дамініканскі манах]] быў пасланы прапаведваць [[хрысьціянства]] у [[Ірак]] у горад [[Масул]], дзе, аднак прыняў [[іслам]].<!-- Па-мойму, тут патрэбныя цытаты альбо з абнаго боку, альбо з другога-->
 
== Правадыр антырасейскага паўстаньня ==
Напрыканцы 18 стагодзьдзя пачаў прапаведаваць сваё рэлігійнае вучэньне сярод чачэнцаў і настроіўпадбухторыў іх супраць [[Расея|Расеі]]. Пасланы для захопу Мансура й яго аднадумцаў аддзелАддзел колькасьцю ў 2000 чалавек з 2 гарматамі на чале з палкоўнікам Дэ П'еры, пасланы для захопу Мансура й яго аднадумцаў, быў разьбіты [[6 ліпеня]] [[1785]] быў разьбіты ля паселішча Алды. Сам П'еры загінуў. У ліку палонных апынуўся ад'ютант [[Пётр Багратыён]].
 
Посьпех у гэтай бітве заахвоціў Мансура распачаць шэраг наступальных дзеяньняў супраць расейскіх умацаваньняў і станіцаў Каўкаскае лініі. Гарнізоны, што займалі ўмацаваньні ад [[Маздок]]у да [[Уладзікаўказ|Ўладзікаўказу]], не былі ў стане засьцерагчы дарогу ў [[Грузія|Грузію]] ад нападаў з боку чачэнцаў. З прычыны гэтага ў [[1786]] годугодзе толькі што збудаваныя ўмацаваньні (Пацёмкіна, Грыгарыпаль, Уладзікаўказ) былі пакінутыя й гарнізоны выведзеныя на лінію.
 
Асноўнымі сваімі мэтамі Мансур ставіў змаганьне з рабствам, фэўдаламі, крjўнайкроўнай помстай, і ў цэлым, замену горскіх адатаў на мусульманскія законы [[шарыят]]у.
 
Рух Мансура, які распаўсюдзіўся сярод [[кабардынцы|кабардынцаў]] і закубанцаў, хутка ахапіў увесь Паўночны [[Каўказ]]. Змаганьне з Мансурам і туркамі, якія зьявіліся да яго на дапамогу, падчас [[Расейска-турэцкая вайна 1787-1791|вайны 1787–1791]] запатрабавала вялікіх высілкаў і каштавала Расеі шматлікіх ахвяраў.
Пасьля некалькіх удалых паходаў, а галоўнае — пасьля перамогі [[30 верасьня]] [[1790]] генэрала Германа над турэцка-горскім аддзелам турэцкага ары Батал-бэя на беразе [[Кубань|Кубані]], сілы Мансура былі зьнясіленыя й ён з апошнімі аддзеламі адышоў у занятую туркамі [[Анапа|Анапу]]. [[22 чэрвеня]] [[1791]], падчас штурму й узяцьця расейскімі войскамі Анапы, Мансур быў паранены й патрапіў у палон.
 
Памёр у ссылцы ў [[Шлісэльбурская крэпасьць|Шлісэльбурскай крэпасьці]] (папаводле іншых дадзеных — у [[Салавецкі манастыр|Салавецкім манастыры]]).
 
[[Катэгорыя:Чачэнія]]
6180

зьменаў