Шэйх Мансур: розьніца паміж вэрсіямі

94 байты дададзена ,  15 гадоў таму
д
артаграфія, стыль
(Новая старонка: '''Шэйх Мансу{{падстаноўка:націск}}р''' (тур. "пераможца", сапраўднае імя – Ушур...)
 
д (артаграфія, стыль)
'''Шэйх Мансу́р''' ([[турэцкая мова|тур.]] "«пераможца"», сапраўднае імя Ушурма; [[1765]], паводле іншых дадзеных [[1760]], [[Алды]], [[Чачэнія]] - [[13 красавіка]] [[1794]]) - вайсковы, рэлігійны й палітычны лідэр каўказскіх горцаў напрыканцы [[XVIII18 стстагодзьдзе|18]] стагодзьдзя. Адзін з бачных дзеячаўдзеячоў Каўкаскае вайны [[1785]]-[[1791]]. Нацыянальны герой [[чачэнцы|чачэнскага народу]].
 
 
== Дзяцінства й юнацтва ==
Належыў да [[тэйп]]у Элістанжхой. Бацька Шаабаз быў родам зь сяла [[Элістанжы]]. Некаторы час сям'я жыла ў сяле [[Хатуні]], затым - у сяле [[Алды]]. У дзяцінстве вывучаў [[Кур’анКур'ан]] у дагестанскага мулы.
 
Паводле ж нідэрляндзкае вікіпэдыі нарадзіўся ў [[1743]] ці [[1732]] у [[Італія|італьянскім]] [[П'емонт|П'емонце]] як Джавані Батыста Баэці. Як [[Дамінікане|дамініканскі манах]] быў пасланы прапаведваць [[хрысьціянства]] у [[Ірак]] у горад [[Масул]], дзе, аднак прыняў [[іслам]].
 
== Правадыр антырасейскага паўстаньня ==
Напрыканцы XVIII18 ст.стагодзьдзя пачаў прапаведаваць сваё рэлігійнае вучэньне сярод чачэнцаў і настроіў іх супраць [[Расея|Расеі]]. Пасланы для захопу Мансура й яго аднадумцаў аддзел колькасьцю ў 2000 чалавек з 2 гарматамі на чале з палкоўнікам Дэ П’ерыП'еры [[6 ліпеня]] [[1785]] быў разьбіты ля паселішча Алды. Сам П’ерыП'еры загінуў. У ліку палонных апынуўся ад'ютант [[Пётр Багратыён]].
 
Посьпех у гэтай бітве заахвоціў Мансура распачаць шэраг наступальных дзеяньняў супраць расейскіх умацаваньняў і станіцаў Каўкаскае лініі. Гарнізоны, што займалі ўмацаваньні ад [[Маздок]]у да [[Уладзікаўказ|Ўладзікаўказу]], не былі ў стане засьцерагчы дарогу ў [[Грузія|Грузію]] ад нападаў з боку чачэнцаў. З прычыны гэтага ў [[1786]] году толькі што збудаваныя ўмацаваньні (Пацёмкіна, Грыгарыпаль, [[Уладзікаўказ]]) былі пакінутыя й гарнізоны выведзеныя на лінію.
== Правадыр антырасейскага паўстаньня ==
Напрыканцы XVIII ст. пачаў прапаведаваць сваё рэлігійнае вучэньне сярод чачэнцаў і настроіў іх супраць [[Расея|Расеі]]. Пасланы для захопу Мансура й яго аднадумцаў аддзел колькасьцю ў 2000 чалавек з 2 гарматамі на чале з палкоўнікам Дэ П’еры [[6 ліпеня]] [[1785]] быў разьбіты ля паселішча Алды. Сам П’еры загінуў. У ліку палонных апынуўся ад'ютант [[Пётр Багратыён]].
 
Асноўнымі сваімі мэтамі Мансур ставіў змаганьне з рабствам, фэадаламіфэўдаламі, крэўнайкрjўнай помстай, і ў цэлым, замену горскіх адатаў на мусульманскія законы [[шарыят]]у.
Посьпех у гэтай бітве заахвоціў Мансура распачаць шэраг наступальных дзеяньняў супраць расейскіх умацаваньняў і станіцаў Каўкаскае лініі. Гарнізоны, што займалі ўмацаваньні ад [[Маздок]]у да Ўладзікаўказу, не былі ў стане засьцерагчы дарогу ў [[Грузія|Грузію]] ад нападаў з боку чачэнцаў. З прычыны гэтага ў [[1786]] году толькі што збудаваныя ўмацаваньні (Пацёмкіна, Грыгарыпаль, [[Уладзікаўказ]]) былі пакінутыя й гарнізоны выведзеныя на лінію.
 
Рух Мансура, распаўсюдзіўшысяякі распаўсюдзіўся сярод [[кабардынцы|кабардынцаў]] і закубанцаў, хутка ахапіў увесь Паўночны [[Каўказ]]. Змаганьне з Мансурам і туркамі, якія з'явілісязьявіліся да яго на дапамогу, падчас [[Расейска-турэцкая вайна 1787-1791|вайны 1787-17911787–1791]] запатрабавала вялікіх высілкаў і каштавала Расеі шматлікіх ахвяраў.
Асноўнымі сваімі мэтамі Мансур ставіў змаганьне з рабствам, фэадаламі, крэўнай помстай, і ў цэлым, замену горскіх адатаў на мусульманскія законы [[шарыят]]у.
 
Пасьля некалькіх удалых паходаў, а галоўнае - пасьля перамогі [[30 верасняверасьня]] [[1790]] генэрала Германа над турэцка-горскім аддзелам турэцкага ары Батал-бэя на беразе [[Кубань|Кубані]], сілы Мансура былі зьнясіленыя й ён з апошнімі аддзеламі адышоў у занятую туркамі [[Анапа|Анапу]]. [[22 чэрвеня]] [[1791]], падчас штурму й узяцьця расейскімі войскамі Анапы, Мансур быў паранены й патрапіў у палон.
Рух Мансура, распаўсюдзіўшыся сярод [[кабардынцы|кабардынцаў]] і закубанцаў, хутка ахапіў увесь Паўночны [[Каўказ]]. Змаганьне з Мансурам і туркамі, якія з'явіліся да яго на дапамогу, падчас [[Расейска-турэцкая вайна 1787-1791|вайны 1787-1791]] запатрабавала вялікіх высілкаў і каштавала Расеі шматлікіх ахвяраў.
 
Памёр у ссылцы ў [[Шлісэльбурская крэпасьць|Шлісэльбурскай крэпасьці]] (па іншых дадзеных - у [[Салавецкі манастыр|Салавецкім манастыры]]).
Пасьля некалькіх удалых паходаў, а галоўнае - пасьля перамогі [[30 верасня]] [[1790]] генэрала Германа над турэцка-горскім аддзелам турэцкага ары Батал-бэя на беразе [[Кубань|Кубані]], сілы Мансура былі зьнясіленыя й ён з апошнімі аддзеламі адышоў у занятую туркамі [[Анапа|Анапу]]. [[22 чэрвеня]] [[1791]], падчас штурму й узяцьця расейскімі войскамі Анапы, Мансур быў паранены й патрапіў у палон.
 
Памёр у ссылцы ў [[Шлісэльбурская крэпасьць|Шлісэльбурскай крэпасьці]] (па іншых дадзеных - у [[Салавецкі манастыр|Салавецкім манастыры]]).
[[Катэгорыя:Чачэнія]]
 
653

зьмены