Франклін Дэлана Рузвэлт: розьніца паміж вэрсіямі

Змесціва выдалена Змесціва дададзена
д r2.6.3) (робат дадаў: ky:Франклин Рузвельт
Xqbot (гутаркі | унёсак)
д r2.7.2) (робат дадаў: my:ရုစဗဲ့၊ ဖရန်ကလင်၊ ဒီလာနို; касмэтычныя зьмены
Радок 94:
 
==== Зьнешняя палітыка ====
[[ВыяваФайл:Quezon Roosevelt.jpg|міні|справа|Рузвэлт з другім прэзыдэнтам Філіпінаў [[Мануель Кесон|Мануелем Кесонам]]]]
Прыход да ўлады дыктатара [[Адольф Гітлер|Адольфа Гітлера]] ў [[Нямеччына|Нямеччыне]] выклікала асьцярогі новай сусьветнай вайны. Тым ня менш, у [[1937]] годзе Кангрэс прыняў яшчэ больш жорсткі акт нэўтралітэту. Але калі [[кітайска-японская вайна 1937—1945 гадоў|кітайска-японская вайна]] пачалася ў гэтым жа годзе, грамадзкае меркаваньне выступала за дапамогу [[Кітай|Кітаю]], і Рузвэлт спрабаваў знайсьці розныя спосабы, каб дапамагчы гэтай краіне<ref>Robert Dallek, Franklin D. Roosevelt and American foreign policy, 1932-1945 (1995) p. 273</ref>.
 
Радок 101:
З-за шырокіх ізаляцыяніскіх настрояў Рузвэлт сказаў у [[1939]] годзе, што [[Францыя]] й [[Вялікабрытанія]] ёсьць «першая лінія абароны» для ЗША й яны маюць патрэбу ў амэрыканскай дапамогі, але пацьвердзіў, што ЗША само па сабе ваяваць ня будзе. Увесну [[1939]] году Рузвэлт дазволіў французам рабіць вялікія заказы амэрыканскай авіяцыйнай прамысловасьці па наяўна-разьліковай сыстэме, як гэта дазволена законам. Але большасьць заказаных самалётаў не пасьпелі прыбыць у Францыю да ейнай паразы у траўні [[1940]] году, таму у чэрвені 1940 году Рузвэлт частку францускіх заказаў прадаў брытанцам.
 
Калі ў [[1939]] годзе ўспыхнула [[Другая сусьветная вайна]] Рузвэлт адкінуў пазыцыю Ўілсана па нэўтралітэце й шукаў шляхі, каб дапамагчы Ангельшчыне й Францыі ў ваенным дачыненьні<ref>Black, Franklin Delano Roosevelt, pp 503-506</ref>. Спачатку прэзыдэнт даў толькі ўтоеную падтрымку адмены [[эмбарга]] зброі, якое дзейнічала паводле палажэньняў «закону аб нэўтралітэце»<ref>Burns, James MacGregor (1956). 'Roosevelt' (vol. 1). Easton Press. p.396 ISBN 9780156788700978-0-15-678870-0</ref>. Ён пачаў рэгулярную перапіску з Першым лордам Адміралцейства [[Ўінстан Чэрчыль|Ўінстанам Чэрчылем]] у верасьні [[1939]] году, абмяркоўваючы шляхі аказаньня падтрымкі Вялікабрытаніі. У траўні [[1940]] году Чэрчыль стаў прэм'ер-міністрам Вялікабрытаніі.
 
=== Трэці прэзыдэнцкі тэрмін (1941—1945) ===
Два прэзыдэнцкія тэрміны былі традыцыяй у няпісаных правілах, да 22-й папраўцы, якая была зроблена пасьля ягонага прэзыдэнцтва, бо яшчэ [[Джордж Вашынгтон]] адмовіўся балятавацца на трэці тэрмін у [[1796]] годзе. Да таго два амэрыканскія прэзыдэнты [[Уліс Сымсан Грант|Ўліс Грант]] і [[Тэадор Рузвэлт]] былі атакованы нават за тое, што жадалі атрымаць пасаду прэзыдэнта на трэці тэрмін, нават не запар. Рузвэлт сыстэматычна падрываў рэпутацыю бачных дэмакратаў, якія маглі бы балятавацца ад [[Дэмакратычная партыя ЗША|Дэмакратычнай партыі]], у тым ліку двух чальцоў ураду, дзяржаўнага сакратара [[Кордэл Гал|Кордэла Гала]] й [[Джэймз Фарлі|Джэймза Фарлі]], кіраўніка выбарчай кампаніі Рузвэлта ў [[1932]] і [[1936]] гадох, генэральнага паштмайстара і старшыню дэмпартыі. На ўнутрыпартыйнай канфэрэнцыі ў [[Чыкага]] Рузвэлт меў доступ да сыстэмы рэгуляваньня [[гук]]ам у залі. На зьездзе апазыцыя была дрэнна арганізавана, але Фарлі меў нейкую падтрымку. Рузвэлт заявіў, што ён ня быць балятавацца, калі не падрыхтуецца, і паведаміў, што дэлегаты вольныя галасаваць за каго-небудзь іншага. Дэлегаты ўзрушыліся, а затым гучнагаварыцель пракрычаў: «Мы хочам Рузвэлта... Сьвет хоча Рузвэлта!" Дэлегаты адзічэлі й ён быў вылучаны 946 голасам супраць 147 у першым туры. Тактыка, якую выкарысаў Рузвэлт была не зусім удалай, бо ягоная мэта складалася ў тым, каб быць вылучаным на падставе аднадушнай ухвалы<ref>Burns, James MacGregor (1956). 'Roosevelt' (vol. 1). Easton Press. p.428 ISBN 9780156788700978-0-15-678870-0</ref>. Новым намінантам на пасаду віцэ-кандыдата ў прэзідэнты быў вылучаны [[Генры Эгард Ўолес]], лібэральны інтэлігент, які да гэтага працаваў міністрам сельскай гаспадаркі<ref>Burns, James MacGregor (1956). 'Roosevelt' (vol. 1). Easton Press. p.408–415 ISBN 9780156788700978-0-15-678870-0</ref>.
 
У сваёй кампаніі супраць рэспубліканца [[Ўэндэл Ўілкі|Ўэндэла Ўілкі]], Рузвэлт падкрэсьліў, што ягоны пасьпяховы вопыт кіраўніцтва будзе вельмі карысным, а таксама тое, што ён зробіць усё магчымае, каб Злучаныя Штаты ня ўвязаліся ў вайну. У адным са сваіх выступаў ён заявіў, зьвяртаючыся да патэнцыйных навабранцаў, што «вы, хлопцы, не будзе адпраўлены на любую чужую вайну». Ён выйграў выбары [[1940]] году з 55% галасоў выбаршчыкаў, атрымаўшы перамогу ў 38 штатах з 48<ref>Burns, James MacGregor (1956). 'Roosevelt' (vol. 1). Easton Press. p.454 ISBN 9780156788700978-0-15-678870-0</ref>. Зрух налева ў адміністрацыі быў паказаны ў назначэньні Генры Эгарда Ўолеса ў якасьці віцэ-прэзідэнта замест кансэрватыўнага [[тэхас]]ца [[Джон Нэнсі Гарнэр|Джона Нэнсі Гарнэра]], які стаў лютым ворагам Рузвэлта пасьля [[1937]] году.
 
== Крыніцы ==
Радок 187:
[[arz:فرانكلين روزيفيلت]]
[[ms:Franklin Delano Roosevelt]]
[[my:ရုစဗဲ့၊ ဖရန်ကလင်၊ ဒီလာနို]]
[[nl:Franklin Delano Roosevelt]]
[[ja:フランクリン・ルーズベルト]]