Розьніца паміж вэрсіямі «Ёган Кеплер»

8501 байт дададзены ,  9 гадоў таму
дапаўненьне крыніца — http://ru.wikipedia.org/wiki/Кеплер,_Иоганн?oldid=34977858
д (стыль, артаграфія)
(дапаўненьне крыніца — http://ru.wikipedia.org/wiki/Кеплер,_Иоганн?oldid=34977858)
{{Навуковец
[[Файл:Johannes Kepler 1610.jpg|міні|справа|150пкс|Ёган Кеплер (1610)]]
| Імя = Ёган Кеплер
| Арыгінал імя = Friedrich Johannes Kepler
| Фота = Johannes Kepler 1610.jpg
| Шырыня = 200пкс
| Подпіс = Кеплер у 1610 годзе
| Дата нараджэньня = [[27 сьнежня]] [[1571]]
| Месца нараджэньня = [[Вайль-дэр-Штат]], [[Сьвяшчэнная Рымская імпэрыя]]
| Дата сьмерці = [[15 кастрычніка]] [[1630]]
| Месца сьмерці = [[Рэгенсбург]], [[Сьвяшчэнная Рымская імпэрыя]]
| Грамадзянства =
| Навуковая сфэра = [[астраномія]], [[матэматыка]], [[фізыка]]
| Месца працы =
| Альма-матэр = [[Тубінгенскі ўнівэрсытэт]]
| Навуковы кіраўнік =
| Знакамітыя вучні =
| Вядомы як = аўтар [[законы руху плянэтаў|законаў руху плянэтаў]]
| Узнагароды і прэміі =
| Сайт =
}}
'''Ёган Кеплер''' ({{lang-de|Friedrich Johannes Kepler}}, {{lang-la|Ioannes Keplerus}}; [[27 сьнежня]] [[1571]], [[Вайль-дэр-Штат]] — [[15 лістапада]] [[1630]], [[Рэгенсбург]]) — нямецкі матэматык, астраном і оптык. Адкрыў [[законы руху плянэтаў]]. Адкрыцьці Кеплера паслужылі [[Ісак Ньютан|Ісаку Ньютану]] асновай для стварэньня тэорыі [[гравітацыя|гравітацыі]]. Аўтар матэматычных працаў, у якіх утрымліваліся першыя элемэнты інтэгральнага зьлічэньня.
 
=== Раньнія гады ===
Ёган нарадзіўся ў [[імпэрскі горад|імпэрскім горадзе]] [[Вайль-дэр-Штат|Вайль-дэр-Штаце]], каля [[Штутгарт]]а, сёньненшяй фэдэральнай зямлі [[Бадэн-Вюртэмбэрг]]. Ягоны бацька служыў наймітам у [[Гішпанскія Нідэрлянды|Гішпанскіх Нідэрляндах]]. Калі юнаку было 18 гадоў, бацька адправіўся ў чарговы паход і зьнік назаўсёды. Маці Кеплера, [[Катарына Кеплер]], ўтрымоўвала карчму, падзарабляла варажбой і травалячэньнем<ref>''Лишевский В. П.'' «Кеплер и его законы движения планет». Земля и Вселенная, № 1 (1994), с. 63-69</ref>.
 
Цікавасьць да [[астраномія|астраноміі]] зьявалася ў Кеплера яшчэ ў дзіцячыя гады, калі ягоная маці паказала ўразьліваму хлопчыку [[Вялікая камэта 1577 году|яскравую камэту]] ([[1577]]), а пазьней — [[месячнае зацьменьне]] ([[1580]]). У [[1589]] годзе Кеплер скончыў школу пры [[Маўльброн (манастыр)|манастыры Маўльброн]], выявіўшы выбітныя здольнасьці<ref>''Max Caspar''. «Kepler». New York: Dover, 1993. ISBN 0-486-67605-6, pp 29-36.</ref>. Гарадзкія ўлады прызначылі яму стыпэндыю для дапамогі ў далейшым навучаньні.
 
У [[1591]] годзе ён паступіў ува ўнівэрсытэт у [[Тубінген]]е — спачатку на факультэт [[мастацтва|мастацтваў]], да якіх тады прылічвалі й [[матэматыка|матэматыку]] з астраноміяй. Праз нейкі час Ёган перайшоў на [[тэалёгія|тэалягічны]] факультэт, дзе ўпершыню пачуў пра ідэі [[Мікалай Капэрнік|Мікалая Капэрніка]] аб [[геліяцэнтрычная сыстэма сьвету|геліяцэнтрычнай сыстэме сьвету]] й адразу ж стаў ягоным прыхільнікам<ref>''Robert S. Westman''. «Kepler’s Early Physico-Astrological Problematic». Journal for the History of Astronomy, 32 (2001): pp 27-36.</ref>.
 
Першапачаткова Кеплер плянаваў стаць [[пратэстанцтва|пратэстанцкім]] [[сьвятар]]ом, але дзякуючы выдатным матэматычным здольнасьцям быў запрошаны ў [[1594]] годзе чытаць лекцыі па матэматыцы ўва [[Грацкі ўнівэрсытэт|ўнівэрсытэт горада Грац]], які зараз знаходзіцца ў [[Аўстрыя|Аўстрыі]].
 
[[Файл:Kepler-solar-system-1.png|міні|справа|«Кубак Кеплера»: мадель [[Сонечная сыстэма|Сонечнай сыстэмы]] зь пяці [[Плятонава цела|плятонавых целаў]].]]
У Грацы Кеплер правёў шэсьць гадоў. Тут у [[1596]] годзе выйшла ягоная першая кніга «Таямніца сьвету» (Mysterium Cosmographicum). У ёй Кеплер паспрабаваў знайсьці таемную гармонію [[сусвет|Сусьвету]], дзеля чаго супаставіў да [[арбіта]]ў пяці вядомых тады [[плянэта]]ў (сфэру Зямлі ён вылучаў асабліва) розныя «Плятонавы целы» ([[правільныя шматграньнікі]]). Арбіту [[Сатурн (плянэта)|Сатурна]] ён прадставіў як кола на паверхні шара, апісанага вакол куба. У куб у сваю чаргу быў упісаны шар, які павінен быў прадстаўляць арбіту [[Юпітэр (плянэта)|Юпітэра]]. У гэты шар быў упісаны [[тэтраэдр]], апісаны вакол шара, які прадстаўляў арбіту [[Марс (плянэта)|Марса]] й г. д. Гэтая праца пасьля далейшых адкрыцьцяў Кеплера страціла сваё першапачатковае значэньне, хоць бы таму, што арбіты плянэтаў апынуліся не кругавымі, тым ня менш у наяўнасьць схаванай матэматычнай гармоніі Сусьвету Кеплер верыў да канца жыцьця. у [[1621]] годзе ён перавыдаў «Таямніцу сьвету», занясучыўшы ў яе шматлікія зьмяненьні й дапаўненьні<ref>''Field, J. V.'' «Kepler’s geometrical cosmology». Chicago: Chicago University Press, 1988, ISBN 0-226-24823-2, Chapter IV.</ref>.
 
Кнігу «Таямніца сьвету» Кеплер паслаў [[Галілео Галілей|Галілею]] й [[Тыха Брагэ]]. Галілей адобрыў [[геліацэнтрызм|геліяцэнтрычны]] падыход Кеплера, але містычную [[нумэралёгія|нумэралёгію]] не падтрымаў. У далейшым яны вялі ажыўленую перапіску, і гэтая акалічнасьць (зносіны з «герэтыком»-[[пратэстант]]ам) на [[Працэс Галілея|судзе над Галілеем]] была асабліва падкрэсьлена як абцяжваючая віну Галілея. Тыха Брагэ таксама адхіліў надуманыя пабудовы Кеплера, аднак высока ацаніў ягоныя веды, арыгінальнасьць думкі й запрасіў Кеплера да сябе.
 
У [[1597]] годзе Кеплер пашлюбаваўся з удавой Барбарай Мюлер фон Мулек. Іхныя першыя двое дзяцей памерлі ў маленстве, а жонка захварэла [[эпілепсія|эпілепсіяй]]. У давяршэньне нягод, у [[каталіцызм|каталіцкім]] Грацы пачынаюцца ганеньні на пратэстантаў. Кеплер занесены ў сьпіс гнаных «герэтыкоў» і вымушаны быў пакінуць горад. Ён прыняў запрашэньне Тыха Брагэ, які да гэтага часу пераехаў у [[Прага|Прагу]] й служыў пры двары імпэратара [[Рудольф II (імпэратар Сьвяшчэннай Рымскай імпэрыі)|Рудольфа II]] астраномам і астролягам.
 
== Крыніцы ==
{{Зноскі}}
 
== Вонкавыя спасылкі ==
32 340

зьменаў